«Lurrun-makina»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
<!-----[[Fitxategi:Steam engine in Science Museum Power gallery.ogv|thumb|300px|[[Corliss lurrun-makina]] funtzionamenduan [[Londres]]ko Zientzia Museoan]]--->[[Fitxategi:Steam engine in action.gif|thumb|450px|Lurrun makina funtzionamenduan. ezkerreko gezi gorria lurrun beroa sartzen dela adierazten du eta gezi urdina zirkuitua igaro duen lurruna ateratzen adierazten du.]]
 
[[Fitxategi:Steam engine in action.gif|thumb|450px|Lurrun makina funtzionamenduan. ezkerreko gezi gorria lurrun beroa sartzen dela adierazten du eta gezi urdina zirkuitua igaro duen lurruna ateratzen adierazten du.]]
 
== Lurrun-makina ==
 
=== Sarrera ===
 
Lurrun-makina [[ur]]aren [[energia termiko]]a [[energia mekaniko]]an eraldatzen duen [[kanpo-errekuntzako motor]] bat da. Ura irakitzea orain dela 2000 urte baino gehiago asmatu zen, nahiz eta azken 300 urtetan izan duen garapen handia [[energia]] eta [[mugimendu]]a lortzeko. Hasiera batean [[meatze]]tan ura ateratzeko sistemak baziren ere geroago mugimendu birakaria lineal bihurtzeko sistemak asmatu zirenean makinaria ugari sortu zen. Lurrun-makina ura eta [[ikatza]] edo [[zura]] dagoen edozein lekutan jar daiteke funtzionamenduan, lehenago sistema [[hidraulika|hidraulikoek]] mugimenduan zegoen ura eskatzen zuten bitartean. [[Tren]]aren garapenean funtsezkoa izan zen eta gaur egun ur beroak biratzen dituen turbinak zentral-elektrikoetan erabiltzen dira, munduko [[elektrizitate]]aren %80a sortuz. [[Energia nuklear]]rak, [[eguzki-energia]]k eta [[zentral-termiko]]ek erabiltzen dute. Funtsean, betebehar-zikloa bi fasetan banatzen da:
 
Gaur egun [[elektrizitatea]] sortzeko erabiltzen diren lurrinezko makina modernoek jada ez dute erabiltzen [[pistoi]] edo desplazamendu positiboa deskribatzen duen [[makina]], baizik eta turbomakinak erabiltzen dira. Hauetan, etengabeko lurrun-fluxuarekin [[turbina]] bat zeharkatzen dute eta honen ardatza biratzen da. Adibidez, gaur egun [[ur-lurrun]]a biratzen dituen turbinak zentral-elektrikoetan erabiltzen dira, munduko [[elektrizitate]]aren %80a sortuz. [[Energia nuklear]]rak, [[eguzki-energia]]k eta [[zentral-termiko]]ek erabiltzen dute.
 
=== Bilakaera historikoa ===
 
[[Fitxategi:Locomotora de vapor.jpg|thumb|left|lurrun-trena.]]