«Parmenides»: berrikuspenen arteko aldeak

104 bytes removed ,  Duela 6 urte
ez dago edizio laburpenik
[[Fitxategi:Parmenides.jpg|thumb|right|200px|Parmenides irudikatzen duen eskultura.]]
[[Parmenides]] edo '''Parmenides Eleakoa''' ([[greziera]]z Παρμενίδης), ([[Elea]], [[K. a. 510eko hamarkada|K.a. 515]]?- [[K. a. 450eko hamarkada|K.a. 450]]) [[Antzinako Grezia]]ko filosofo [[presokratiko]]a izan zen. [[Eskola eleatiko]]ko sortzaile eta filosofo garrantzitsuena kontsideratu ohi da. Parmenidesek Eleako gobernuan parte hartu omen zuen. Filosofia ikasten hasi zen [[Aminia]] filosofo [[pitagorikoa]]<nowiki/>rekin. Parmenidesen eragina nabarmentzekoa da mendebaldeko pentsamendu metafisikoaren historian, lehendabizikoz ''Izatea''ri buruzko hausnarketa garatu baitzuen. Parmenidesekin kosmologia ontologia bihurtzen da. Bere lanak eragina nabaria izango du [[Platon]]<nowiki/>en pentsamenduan.
 
==Bizitza==
Parmenides Elean jaio zen. [[Herodoto]]<nowiki/>arenren arabera, greziar kolonia hau K.a 535 urte inguruan sortua zen. Bere daten gainean ez dago akordiorik. [[Diogenes Laerzio]]<nowiki/>k K.a. 500 urtea aipatzen du Parmenidesen loratze-urtea bezala eta, onartzekotan, bere jaioteguna K.a. 540 inguruan. Baina [[Platon]]<nowiki/>ek (''Parmenides ''elkarrizketan) esaten du Parmenides Atenasen egon zela 65 urte zituela Sokrates gaztea zenean (K.a. 450). Honek, egia izatekotan, K.a. 515 jaioteguna ekarriko luke.
 
[[Xenofanes|Xenofanesen]] eta Aminiaren ikaslea omen zen, nahiz eta bere pentsamenduan Xenofanesen eragina argiagoa izan. Nolanahi ere, kultu bat eskaini zion Aminas bere maisuari Eleako hirian. Parmenidesek Eleako Eskola sortu zuen. Eleako [[Zenon Eleakoa|Zenon]] eta [[Melisos Samosekoa|Samoseko Meliso]] Eleako filosofoak izan ziren. Zenon bere ikasle eta ''[[eromenos<sup>1</sup>]]'' izan zen.
 
[[Xenofanes|Xenofanesen]] eta Aminiaren ikaslea omen zen, nahiz eta bere pentsamenduan Xenofanesen eragina argiagoa izan. Nolanahi ere, kultu bat eskaini zion Aminas bere maisuari Eleako hirian. Parmenidesek Eleako Eskola sortu zuen. Eleako [[Zenon Eleakoa|Zenon]] eta [[Melisos Samosekoa|Samoseko Meliso]] Eleako filosofoak izan ziren. Zenon bere ikasle eta eromenos<sup>1</sup> izan zen.
==Ontologia==
Parmenidesek ontologia ''Naturaz'' poeman jasotzen da. Lan honetako zati garrantzitsuak, [[hexametro]]etan idatzita, [[Sexto Enpiriko]] eta [[Sinplizio Ziliziakoa]]ri esker kontserbatu dira, 160 bertso guztira. Poemak hiru atal ditu: Proemioa, Egiaren (''[[aletheia]]'') bidea eta Iritziaren (''[[doxa]]'') bidea. Parmenides bere ideia filosofiko berriak aurkezten saiatzen da poeman nahiz eta lengoai metaforiko-sinbolikoaren erabilerak interpretazio-arazo batzuk ekarri.
 
== Kanpo loturak ==
 
{{commonskat|Parmenides of Elea}}
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Eromenos#Terminology
 
[[Kategoria:Filosofo presokratikoak]]
48.195

edits