«Parmenides»: berrikuspenen arteko aldeak

24 bytes removed ,  Duela 6 urte
[[Xenofanes|Xenofanesen]] eta Aminiaren ikaslea omen zen, nahiz eta bere pentsamenduan Xenofanesen eragina argiagoa izan. Nolanahi ere, kultu bat eskaini zion Aminas bere maisuari Eleako hirian. Parmenidesek Eleako Eskola sortu zuen. Eleako [[Zenon Eleakoa|Zenon]] eta [[Melisos Samosekoa|Samoseko Meliso]] Eleako filosofoak izan ziren. Zenon bere ikasle eta eromenos<sup>1</sup> izan zen.
==Ontologia==
Parmenidesek poema bat idatzi zuen, ''Naturaz. ''Lan honetako zati garrantzitsuak, hexametroetan idatzita, [[Sexto EmpirikoEnpiriko]] eta [[SimplizioSinplizio]]<nowiki/>ri esker kontserbatu dira, 160 bertso guztira. Poemak hiru atal ditu: Proemioa, Egiaren (''[[aletheia]]'') bidea eta Iritziaren (''[[doxa]]'') bidea. Parmenides bere ideia filosofiko berriak aurkezten saiatzen da poeman nahiz eta lengoai metaforiko-sinbolikoaren erabilerak interpretazio-arazo batzuk ekarri.
 
Parmenidesek jainkosa baten ezpainetan jartzen du bere doktrina. Hark imajinatzen du jainkosaren presentziara eramanda, zaldi azkarrek gidatutako orga batean eta eguzkiaren alaben konpainian. Jainkosak, zalantzarik gabe egiako sinbolo bat. Hitzaurrearen amaieran dio: "Zuk dena ikastea beharrezkoa da".
 
Parmenidesek errealitateari buruzko bi ikuskera aurkezten ditu: “Egiaren bidean” azaltzen du errealitatea (Izatea) bat dela:, aldaezina, betierekoa eta homogeneoa.; "Iritziaren bidean" itxurazko munduaz hitz egiten du:, Itxurazkoitxurazko munduan zentzumenen bidez atzemandakoa faltsua dela dio Eleatareleatar filosofoak.
 
Ikusi berri dugunezBeraz, Izatea (''den''a) hilezkorra, betea, bakarra, aldaezina, osoa, homogeneoa eta zatiezina da. Bestaldetik, itxurazko munduko aniztasuna eta mugimendua errefusatu behar direla dio, zentzumenek eragindako iruzurrak baitira.
 
Egiaren bidean (arrazoiarena) Parmenidesek baieztatzen du edozein ikerkuntzatan bi posibilitate logikoki koherente, baztertzaileak direnak, soilik daudela: ikerkuntzaren objektua badela edo ez dela. [[Logika]]tik [[ontologia]]<nowiki/>rantz abiatuta Parmenidesek lau proposizio erabiltzen ditu Izatearen existentzia frogatzeko:
* "Ezin daiteke esan ez dena badenik".
 
Errealitatea ezagutzeko irizpide bakarra adimena da, ez zentzumenak, baina kontraesanik gabe erabiliz. EzKontraesan-kontraesan<nowiki/>arenezaren printzipio logikoa erabiltzen du Parmenidesek errealitatea bera kontraesanik gabeko zerbait dela azpimarratzeko ("''pentsa daitekeena eta izan daitekeena biak bat baitira''"). Ezereza pentsatzeak ez pentsatzea esan nahi du eta ezereza esateak ezer ez esatea esan nahi du. Horregatik, ezereza pentsaezin eta esanezina da. PentsatzeaHorrela, pentsatzea eta izatea bat datoz.
 
Hortaz, ''ez-izatea''ren existentzia (logiko zein ontologikoa) absurdoa dela frogatutzat ematen du Parmenidesek: Izatea bada eta ezereza (ez-izatea) ez da ezer.
48.195

edits