«Chien-Shiung Wu»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t (Robotak {{Commonskat}} gehitu du. Txantiloiak commons:category:Chien-shiung Wu lotu du, Wikidataren arabera.)
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
}}
 
'''Chien-Shiung Wu''' (吳健雄, Wú Jiànxíong, [[1912]] - [[1997]]) [[estatubatuar]] [[fisikari]] bat izan zen, [[Txina]]n jaioa eta aditua [[fisika esperimental]]ean eta [[erradiaktibitate]]an. [[Manhattan proiektu]]an lan egin zuen: [[gas-difusio]]a erabiliz, uranio metala U-235 eta U-238 isotopotan banatzeko prozesua garatzen lagundu zuen. Geroago, [[paritate (fisika)|ParitateParitatearen]]aren Kontserbazio-Legea zalantzan jartzen zuten esperimentuak egin zituen.
 
== Biografia ==
[[1912]]ko [[maiatzaren 31]]n jaio zen Liuho-n, [[Shanghai]]-tik gertu. [[Nanjing]]eko Unibertsitatean ikasi zuen. 1930-34 tartean National Central Unibertsitateko Fisika Sailean. Gero bi urtez aritu zen [[Zhejiang]]-eko Unibertsitatean, eta azkenean ikerlari bihurtu zen [[Taiwan]]-eko Akademia Nazionalaren Fisikako Institutuan.
1936an [[AEB]]etara joan zen ikasketa sakonagoak egin ahal izateko. Kaliforniako Unibertsitatean lan egin zuen [[Ernest_Orlando_LawrenceErnest Orlando Lawrence|Ernest O. Lawrence]] irakaslearekin, ziklotroia (partikula azelaragailua) asmatzeagatik [[Fisikako Nobel saria]] 1939an lortu zuena.
Wu-k 1940an tesia irakurri zuen eta doktorea bihurtu zen.
 
Zenbait zientzialarik ohorezko ezizen batzuk erabili zituzten '''Chien-Shiung Wu''' aipatzeko: "Fisikaren lehen dama", "Txinako [[Marie Curie|Madame Curie]]" eta “Madame Wu”. [[1997]]ko [[otsailaren 16]]an hil zen, 84 urte zituela, bihotzeko bigarren infartua izan zuenean.
Fisikako Wolf saria eta AEBko National Medal of Science jaso zituen.
 
[[Euskal Herriko Unibertsitatea]]k antolatu zuen Emakume Zientziadunak jardunaldian,<ref>[http://www.berdintasuna.ehu.es/p234-content/eu/contenidos/noticia/08022013_8marzo/eu_noticia/adjuntos/egitaraua_2013.pdf Emakume zientziadunak] jardunaldia. [[EHU]]ko Zientzia eta Teknologia Fakultatea. 2013ko Martxoaren 8a.</ref> haren aipu hau zabaldu zuten:
{{aipu|Laborategian egun osoa eman ondoren <br /> etxera heldu eta plater lohi pila izatea <br /> baino txarragorik bada: <br /> ... Laborategira joan ezin izatea.|Chien-Shiung Wu| komatxoen tamaina = 20px
| zabalera = 600
| kokapena = center}}
* lehen txino-amerikarra [[AEBko Zientzia-Akademia Nazional]]eko kidea izan zena
* lehen emakumezko hezitzailea (instructor) [[Princeton Unibertsitate]]ko Fisika Sailean;
* lehen emakumea [[Princeton Unibertsitate]]ko honoris causa doktorea dena
* lehen emakume lehendakaria [[American Physical Society]] elkartean, 1975ean hautatua;
* lehen pertsona Fisikako [[Wolf saria]] jaso zuena, 1978ko bere lehen emanaldian.
 
== Kanpo loturak ==
== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}
{{bizialdia|1912ko|1997ko|Wu, Chien-Shiung}}
 
[[Kategoria:Fisikari nuklearrak]]
[[Kategoria:Txinako fisikariak]]
[[Kategoria:Emakume zientzialariak]]
 
{{bizialdia|1912ko|1997ko|Wu, Chien-Shiung}}