«Alofono»: berrikuspenen arteko aldeak

29 bytes removed ,  Duela 9 urte
ez dago edizio laburpenik
No edit summary
No edit summary
Hiztun'''Alofonoa''' hiztun arruntak hautematen ez dituenduen hots aldaerak alofonoak diraaldaera da,<ref>Miren Lourdes Oñederra Olaizola: ''Fonetika fonologia hitzez hitz''. EHU. 2004.</ref>, berak zein bestek ahoskatutaahoskatua. <p>Esaterako, euskaraz ez dira berdin ahoskatzen beheranzko diptongo bateko bokal hertsia eta bokal hertsi silabagile antzeko bat, baina hiztun arruntak ez dira horretaz konturatzen. [[Transkripzio]] estua egitean, ordea, adituek diptongoko bokal hertsi hori erdibokal bezala /j/ edo /w/ idatziko dute eta ez /i/ edo /u/.<p>
 
Beste adibide babat: herskari/hurbilkari ahostunak. Edozein hiztunek ez ditu bereiziko hitz hasieran edo hitzaren erdian, bokalen artean gauzatzen diren < b >, < d >, < g > soinu horiek, baina adituek badakite hitz hasieran benetan hersketa edo leherketa suertatzen dela normalean eta hitzen baitan, ordea, eta bokalen artean, normalean, hersketa baino hurbilketa gauzatzen da. [[Transkripzio (fonetiko)|Transkripzio]] fonetiko estu batean, hitz hasieran leherkari eta bokalen artean, hurbilkari gauzatzen dela idatzi behar da, ez leherkari.<p>
Benetan gauzatzen diren giza ahotsaren soinuak zenbaezinak dira baina giza garunak soinu horiek guztiak multzo mugatu bateko etiketekin sailkatzen ditu giza-soinu guztiak. Benetan ekoiztutako soinu horiek guztiak ''alofono''ak dira eta gizakiok ongi bereizten ditugun multzo mugatu horretan [[fonema]]k kokatuko genituzke. Dena den, sailkatuta eta deskribatuta dauden aldaera nagusiak hartzen dira, oro har, ''alofonotzat''<ref>Miren Lourdes Oñederra Olaizola: ''Fonetika fonologia hitzez hitz''. EHU. 2004. (39. or.).</ref>, eta alofonoen multzoa ere mugatu behar da; fonema bakoitzeko alofono nabarmenenak besterik ezin dira deskribatu [[fonetika]]n eta [[fonologia]]n.
 
Benetan gauzatzen diren giza ahotsaren soinuak zenbaezinak dira baina giza garunak soinu horiek guztiak multzo mugatu bateko etiketekin sailkatzen ditu giza-soinu guztiak. Benetan ekoiztutakoekoitzitako soinu horiekhoriei guztiakguztiei ''alofono''ak diraderitze, eta gizakiok ongi bereizten ditugun multzo mugatu horretan [[fonema]]k kokatuko genituzke. Dena den, sailkatuta eta deskribatuta dauden aldaera nagusiak hartzen dira, oro har, ''alofonotzat'',<ref>Miren Lourdes Oñederra Olaizola: ''Fonetika fonologia hitzez hitz''. EHU. 2004. (39. or.).</ref>, eta alofonoen multzoa ere mugatu behar da; fonema bakoitzeko alofono nabarmenenak besterik ezin dirada deskribatu [[fonetika]]n eta [[fonologia]]n.
 
== Ikus, gainera ==
* [[Fonema]]
* [[Fonologia]] eta [[fonetika]]
* [[Lengoaia natural]]
 
==Erreferentziak==
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
{{Hizkuntzalaritza zirriborroa}}
[[Kategoria:Hizkuntzalaritza]]