Ireki menu nagusia

Aldaketak

1.283 bytes added ,  Duela 6 urte
{{beste erabilpenak|penintsulari|mendikatea|Balkanetako mendikatea}}
{{Penintsula infotaula
[[Fitxategi:Balkan topo en.jpg|right|thumb|300px|Balkanak]]
| izena = Balkanak
| irudia = Wildfires Balkans July 2007-NASA.jpg
| irudi oina = Balkanak satelite bidez ikusia
| irudi px =
| mapa = Balkan topo en.jpg
| jatorrizko izena =
| jatorrizko izenaren lotura =
| izendapena =
| kokapena = [[Europa]]
| koordenatuak = {{Coord|42|N|22|E|scale:10000000}}
| uhartedia =
| uharteak denera =
| uharte nagusiak =
| azalera = 550.000 km<sup>2</sup>
| punturik garaiena= [[Musala mendia]]
| altuera = 2.925 m.
| herrialde = {{Bandera|Albania}}
| herrialde 1 = {{Bandera|Bosnia-Herzegovina}}
| herrialde 2 = {{Bandera|Bulgaria}}
| herrialde 3 = {{Bandera|Kroazia}}
| herrialde 4 = {{Bandera|Eslovenia}}
| herrialde 5 = {{Bandera|Grezia}}
| herrialde 6 ={{Bandera|Italia}}
| herrialde 7 = {{Bandera|Kosovo}}
| herrialde 8 = {{Bandera|Mazedonia}}
| herrialde 9 = {{Bandera|Montenegro}}
| herrialde 10 = {{Bandera|Errumania}}
| herrialde 11 = {{Bandera|Serbia}}
| herrialde 12 = {{Bandera|Turkia}}
| herrialde 13 = {{Bandera|Ukrania}}
| biztanleria = 53 milioi bizt.
| dentsitatea =
| talde etnikoak =
| info gehiago =
}}
'''Balkanak''' edo '''Balkanetako penintsula'''<ref>{{Web erref|izena=10 or.|izenburua=159. araua|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0159.pdf|argitaletxea=Euskaltzaindia|sartze-data=2012-01-10}}</ref>, Europako hego-ekialdeko eskualde historiko eta geografikoa. Azalera 728.000 km² inguru da, eta 53 milioi biztanle ditu.
 
 
Errusiarrek Itsaso Beltzeko itsasarteak menderatzeko egin zituzten ahaleginek turkoen erabateko gainbehera ekarri zuten. Lehen gerran, Balkanetako Liga(Serbia, Bulgaria, Grezia, Montenegro) nagusitu zen, eta Otomandar Inperioaren ahultzea ekarri zuen (Londresko Ituna, 1913). Albaniak burujabetza eskuratu zuen haren ondorioz. Bigarren gerran, bulgariarrak Serbiaren eta Greziaren aurka altxatu ziren, Balkanetako lurraldeen banaketa zela eta. Errumania eta Otomandar Inperioa borrokan sartu ondoren, Bulgariak gerra galdu zuen eta haren eremua Mazedonia, Grezia eta Serbia artean banatu zuten; [[Edirne]] eta [[Ekialdeko Trazia]] turkoen eskuetan geratu zen, eta [[Dobruja]] Errumaniaren eskuetara igaro zen.
 
 
=== Bi mundu-gerrak ===
 
Balkanetako penintsulan hasi zen Lehen Mundu Gerra, eta gudu garrantzitsuak izan ziren bertan: Austriaren eta Bulgariaren erasoa Serbiaren aurka (1915), Dardaneloetako ekintzaren porrota eta aliatuen erasoa Mazedonian (1916, 1918). Bigarren Mundu Gerran ere eraso bortitzak jasan zituen: Italiak Albania hartu zuen (1939), italiarren erasoa izan zen Grezian (1940), eta Ardatzeko osteek lurralde guztiak hartu zituzten (1941-1944).
 
 
=== 1945aren ondoren ===
 
Talde nagusien arteko orekak eta gerra hotzak itxuratu dute Balkanetako penintsulako banaketa politikoa XX. mendearen bukaera arte: Grezia eta Turkia NATO erakundeko partaide ziren, Bulgaria Varsoviako Hitzarmenekoen artekoa zen, Jugoslavia bi blokeen erdian zegoen, eta, 1977 arte, Txina aldera lerratu zen Albania bere aldetik. Balkanetako herrietako antolamendu politikoa arras aldatu zen 1990etik aurrera. 1991. urtean Esloveniak eta Kroaziak independentzia eskuratu zuten, aurreko Jugoslaviatik bereizita eta gerra latzen ondorioz, Kroaziaren eta Serbiaren artean batez ere. Urte berean, Mazedoniak aldarrikatu zuen burujabetzak Greziak ez zuen onartu, baina, azkenik, Mazedonia ere estatu bihurtu zen. 1992ko martxoan, Bosnia Herzegovinak independentziaren aldeko hautua egin zuen, Bosnia eta Montenegroko errepubliketatik banatzeko epea luzatu duen arren. Eslovenia, Kroazia, Bosnia eta Herzegovina, Mazedonia, Serbia eta Montenegroz gainera, Kosovo lurralde albaniarra Albaniari begira jarri zen, eta Serbiaren aurkako gerra baten ondoren (Kosovoko Gerra, 1996-1999) independentzia aldarrikatu zuen 2008an.
 
 
== Erreferentziak ==
* [[Balkanetako kanpainak]]
 
[[Kategoria:PenintsulakEuropako penintsulak]]
[[Kategoria:Europako geografiaeskualdeak]]
154.101

edits