«Margarita Frantziakoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
[[Fitxategi:MargueritedeValois.jpg|thumb|right|200px|Margarita Valoisekoa.]]
{{Argitzeko|Henrike III.aren emazteari|Margarita Nafarroakoa}}
{{Agintari infotaula
'''Margarita Frantziakoa''' edo '''Margarita Valoisekoa''', '''''Margot erregina''''' izenaz ere ezaguna, ([[Saint-Germain-en-Laye]], [[1553]]ko [[maiatzaren 14]]- [[Paris]], [[1615]]eko [[maiatzaren 27]]) [[Nafarroako Erresuma|Nafarroako]] erregin ezkontide eta [[Frantzia]]ko erregina zen.
| trataera =
| izena = Margarita Frantziakoa
| irudia = MargueritedeValois.jpg
| tamaina = 250px
| irudioina = Margarita Valoiskoa
| armarria =
| kargua = [[Frantziako errege-erreginen zerrenda|Frantziako erregina]]
| hasiera = [[1589]]ko [[abuztuak 2]]
| bukaera = [[1599]]ko [[abenduak 17]]
| aurrekoa = [[Luisa Lorrenakoa]]
| ondorengoa = [[Maria Medici]]
| kargua2 = [[Nafarroako errege-erreginen zerrenda|Nafarroako erregina ezkontidea]]
| hasiera2 = [[1572]]ko [[abuztuak 18]]
| bukaera2 = [[1599]]ko [[abenduak 17]]
| aurrekoa2 = [[Antonio I.a Nafarroakoa]]
| ondorengoa2 = [[Maria Medici]]
| jaiodata = [[1553]]ko [[maiatzaren 14]]a
| jaiolekua = [[Saint-Germain-en-Laye]], [[Frantziako Erresuma|Frantzia]]
| hildata = [[1615]]eko [[maiatzaren 27]]a
| hillekua = [[Paris]], [[Frantziako Erresuma|Frantzia]]
| ezkontidea = [[Henrike III.a Nafarroakoa]]<br />
<small>(1572-1599)</small>
| senideak = Aita: [[Henrike II.a Frantziakoa]]<br />Ama: [[Katalina Medici]]
| 1data1 = Dinastia
| 1data2 = [[Valois leinua|Valois]]
| erlijioa =
| oharrak = <center>[[Fitxategi:CoA of Marguerite of France.png|120 px]]
}}
 
'''Margarita Frantziakoa''' edo '''Margarita ValoisekoaValoiskoa''', '''''Margot erregina''''' izenaz ere ezaguna, ([[Saint-Germain-en-Laye]], [[1553]]ko [[maiatzaren 14]] - [[Paris]], [[1615]]eko [[maiatzaren 27]]), '''''Margot erregina''''' ezizenaz ere ezaguna, [[1572]]-[[1599]] bitartean [[Nafarroako Erresuma|Nafarroako]] erreginerregina ezkontideezkontidea eta [[Frantzia1589]]-[[1599]] bitartean [[Frantziako Erresuma|Frantziako]]ko erregina zen.
 
== Biografia ==
[[Henrike II.a Frantziakoa]]ren eta [[Katalina Medici]]ren zazpigarren alaba zen. Bere neba-ahizpen hiru nebakneba Frantziako erregeakerrege izan ziren: [[Frantzisko II.a Frantziakoa|Frantzisko II.a]], [[Karlos IX.a Frantziakoa|Karlos IX.a]] eta [[Henrike III.a Frantziakoa|Henrike III.a]]. Ahizpa bat, [[IsabelElisabet ValoisekoaValoiskoa|Elisabet]] bere ahizpa, [[Filipe II.a Espainiakoa]]ren hirugarren emaztea izan zen, eta, beste bat, [[Klaudia Frantziakoa|Klaudia]], [[Karlos III.a Lorenakoa]]renrekin emazteaezkondu zen.
 
[[Nafarroako Erresuma|Nafarroako]] errege [[Henrike III.a Nafarroakoa|Henrike III.arekin]] ([[1599]]tik aurrera Henrike IV.a izenez [[Frantziako Erresuma|Frantziako]] errege izan zena) ezkondu zen [[1572]]ko abuztuan. Sei egun geroago [[San Bartolome eguneko sarraskia]] baino egun batzuk lehenago, eta badirudi berari esker irten zela senarra bizirik ataka hartatik. Senar-emazteak berex bizi izan ziren luzaroan eta guztiz ospetsuak bihurtu ziren [[Paris]]en Margot erreginaren amodiozko ibilerak. Eskandalu haiek ezin eramanik, [[Auvernia]]ko [[Usson (Puy-de-Dôme)|Ussongo]] gazteluan itxiarazi zuen senarrak [[1587]]an, zeuzkan maitale guztien izenak banan-banan esanarazi ondoren. [[1605]] arte eduki zuten itxirik. [[1599]]an egin zuten senarra Frantziako errege eta [[1600]]ean lortu zuen dibortzioa errege berriak, emazteak ondorengorik eman ez ziola eta. [[1605]]ean utzi zuten aske Margarita Valoiskoa eta Parisen bizi izan zen azken urteetan. Kultura handiko emakumea zen eta oroitzapen liburu bat (''Mémoires'') eta poemak idatzi zituen.
[[Politika]] arloan, bere bizitza [[Frantziako erlijio gerrak|erlijio gerrek]] behartua zen. Bere ezkontza eta sei egun geroago, [[San Bartolome eguneko sarraskia]] gertatu zen. Bere hezkuntza eta bere edertasunak harreman ugari izatera bultzatu zuten, tartean maitale asko, orduko Frantziako Gortean arrunta zen bezala.
 
== Ezkontza eta seme-alabak ==
[[1572]]ko [[abuztuaren 18]]an, [[Paris]]en, [[Henrike III.a Nafarroakoa]], [[Frantziako Erresuma|Frantziako]] [[Henrike III.a Nafarroakoa|Henrike IV.a]] izango zenarekin ezkondu zen. Bien arteko harremanak txarrak ziren eta ez zuten seme-alabarik izan. [[15991600]]an Henrikek ezkontza banatzeko baimena lortu zuen. Horren ondoren ez zen berriro ezkondu.
 
== ArteArtea ==
Badaude liburuLiburu eta film asko bere bizitzan oinarrituakoinarriturik daude:
* [[Alexandre Dumas]]en ''[[La Reine Margot (eleberria)|La Reine Margot]]'' ([[1845]])
* [[Camilla de Morlhon]]en ''[[La Reine Margot (1909ko filma)|La Reine Margot]]'' filma ([[1909]]), [[Berthe Bovy]]ka antzeztua.
* [[Rene Lucot]]en ''La Reine Margot'' telefilma ([[1961]]).
* [[Patrice Chereau]]ren ''[[La Reine Margot (1994ko filma)|La Reine Margot]]'' filma ([[1994]]), [[Isabelle Adjani]]k antzeztua.
 
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2013/01/22}}
 
== Kanpo loturak ==
31.885

edits