«Klaudio Ptolomeo»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
(87.217.226.82(r)en 3314665 berrikuspena desegin da (Eztabaida))
| izen osoa = Klaudio Ptolomeo
| ezizena =
| jaiotza data = [[100000000000000000000100]] inguru
| jaiotza hiria = Ptolemais Hermiu
| jaiotza herrialdea = [[Egipto]]
}}
 
'''Klaudio Ptolomeo''', [[greziera]]z Κλαύδιος Πτολεμαῖος, [[latin]]ez ''Claudius Ptolemæus'', (Ptolemais Hermiu, [[Egipto]], [[100]] inguru - Kanope, Egipto, [[170]] inguru<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/482098/Ptolemy Ptolomeo ''Britannica'' entziklopedian]</ref>) Egiptoar jatorriko [[geografo]], [[astronomo]] eta [[matematika]]ri [[Grezia|greziarra]] izan zen.
'
 
[[Lurra]] irudikatzeko proiekzio konikoaren aitzindaritzat jotzen da.
 
== Bizitza eta obra ==
 
Alexandrian bizi izan zen ia bizi osoan. Jakintza-alor asko landu zituen, astronomia, matematika, [[optika]], geografia eta [[musika]], besteak beste.
 
Bere garaiko ezaguerak eta ideiak hainbat obratan bildu zituen. Harenlan nagusia ''Mathematike syntaxis'' da '' (Matematika-sistema)'', [[arabia]]rrek hura zabaldu zutenean ''Almagesto'' deitua. Liburu horretan teoria astronomiko bat asmatu zuen zeruko argizagien higidurari buruz; Ptolomeok uste zuen [[Lurra]] zela unibertsoaren erdigunea eta haren inguruan ibiltzen zirela biraka [[Ilargia]], [[Eguzkia]], [[planeta]]k eta [[izar]]rak.
 
Greziarrek eta arabiarrek ontzat hartu zuten Ptolomeoren sistema eta, azken horien bidez, Europara sartu eta [[Erdi Aroa]] arte iraun zuen, harik eta [[XVI. mende]]an [[Koperniko]]k eta [[Keppler]]rek teoria heliozentrikoa frogatu zuten arte.
 
Horretaz gainera, Ptolomeok optikako obra bat idatzi zuen eta [[astrolabio]] bat asmatu zuen, angeluak neurtzeko.
 
Bere garaiko geografo handiena izan zen. Zazpi liburukitako geografia-obra mardul bat idatzi zuen ''(Geographike hyphegesis)''; lehenengoan, mapak egiteko arauak eta argibideak eman zituen, eta, besteetan, mapak egin zituen, eta hiri jakin batzuen latitudeak eta luzerak zehaztu. Mapa batzuetan, Pirinioetako eta [[Euskal Herria|Euskal Herriko]] hainbat toki aipatu eta hiri batzuen kokalekuen berri eman zuen.
 
Halaber, kalkulu batzuk egin zituen Lurraren zirkunferentzia neurtzeko; hark ateratako emaitza, ordea, benetakoa baino laburxeagoa geratu zen.
 
Erdi Aroan, idazlan hura geografiako oinarritzat hartzen zen. Obra hartan, [[Asia]] gehiegi luzatzen zen ekialdera, eta, antza denez akats horrek nahasturik, [[Kolon]]ek Asian zegoela uste izan zuen [[Karibe]]ko kostaldeak ikusi zituenean.
 
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/26}}
<references/>
 
== Kanpo-loturak ==
{{Commonskat|Ptolemy}}
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Ptolemy/Tetrabiblos/home.html Tetrabiblos astrologi-tratatua]
 
{{DEFAULTSORT:Ptolomeo, Klaudio}}
 
[[Kategoria:Geografoak]]
[[Kategoria:Antzinako Greziako astronomoak]]
[[Kategoria:Astrologoak]]
[[Kategoria:100eko jaiotzak]]
[[Kategoria:170eko heriotzak]]
[[Kategoria:Antzinako Greziako matematikariak]]
 
[[af:Ptolemaeus]]
[[als:Ptolemäus]]
[[an:Claudio Ptolomeu]]
[[ar:كلاوديوس بطليموس]]
[[arz:كلاوديوس بطليموس]]
[[ast:Claudio Ptolomeo]]
[[az:Ptolemey]]
[[be:Клаўдзій Пталемей]]
[[be-x-old:Кляўдыюс Пталемэй]]
[[bg:Клавдий Птолемей]]
[[bn:টলেমি]]
[[br:Klaudios Ptolemaios]]
[[bs:Ptolomej]]
[[ca:Claudi Ptolemeu]]
[[cbk-zam:Claudio Ptolomeo]]
[[cs:Klaudios Ptolemaios]]
[[cy:Ptolemi]]
[[da:Ptolemæus]]
[[de:Claudius Ptolemäus]]
[[el:Κλαύδιος Πτολεμαίος]]
[[en:Ptolemy]]
[[eo:Ptolemeo]]
[[es:Claudio Ptolomeo]]
[[et:Ptolemaios]]
[[fa:بطلمیوس]]
[[fi:Klaudios Ptolemaios]]
[[fiu-vro:Ptolemaiosõ Klaudios]]
[[fr:Ptolémée]]
[[fy:Ptolemaeus]]
[[ga:Tolamaes]]
[[gd:Ptolomaidh]]
[[gl:Ptolomeo]]
[[he:תלמי (אסטרונום)]]
[[hi:क्लाडियस टॉलमी]]
[[hr:Klaudije Ptolemej]]
[[hu:Klaudiosz Ptolemaiosz]]
[[hy:Պտղոմեոս Կլավդիոս]]
[[ia:Ptolemeo]]
[[id:Claudius Ptolemaeus]]
[[it:Claudio Tolomeo]]
[[ja:クラウディオス・プトレマイオス]]
[[jv:Claudius Ptolemaeus]]
[[ka:პტოლემე]]
[[kk:Клавдий Птолемей]]
[[ko:클라우디오스 프톨레마이오스]]
[[ku:Batlamyûs]]
[[la:Claudius Ptolemaeus]]
[[lb:Ptolemäus]]
[[lt:Klaudijus Ptolemėjus]]
[[lv:Ptolemajs]]
[[mdf:Птолемей, Клавди]]
[[mk:Клавдиј Птоломеј]]
[[ml:ടോളമി]]
[[ms:Ptolemy]]
[[my:တော်လမီ]]
[[nds-nl:Ptolemaeus]]
[[nl:Claudius Ptolemaeus]]
[[nn:Klaudios Ptolemaios]]
[[no:Klaudios Ptolemaios]]
[[oc:Claudi Ptolemèu]]
[[pa:ਕਲੌਡੀਅਸ ਟੋਲੇਮੀ]]
[[pl:Klaudiusz Ptolemeusz]]
[[pms:Clàudi Tolomé]]
[[pnb:بطلیموس]]
[[pt:Ptolemeu]]
[[ro:Ptolemeu]]
[[ru:Клавдий Птолемей]]
[[sah:Клавдий Птолемей]]
[[scn:Tulumeu]]
[[sh:Klaudije Ptolomej]]
[[simple:Ptolemy]]
[[sk:Klaudios Ptolemaios]]
[[sl:Ptolemaj]]
[[sq:Klaudio Ptolomeu]]
[[sr:Клаудије Птолемеј]]
[[sv:Klaudios Ptolemaios]]
[[ta:தொலெமி]]
[[th:ทอเลมี]]
[[tl:Tolomeo]]
[[tr:Batlamyus]]
[[tt:Клавдий Птолемей]]
[[uk:Клавдій Птолемей]]
[[ur:بطلیموس]]
[[vi:Claudius Ptolemaeus]]
[[war:Ptolemy]]
[[zh:托勒密]]