«Monaghan»: berrikuspenen arteko aldeak

2.494 bytes added ,  Duela 8 urte
ez dago edizio laburpenik
t (r2.7.1) (robota Erantsia: es:Monaghan)
| izena = Monaghan <br /> Muineachán
| lurraldea =
| irudia = MonaghanCathedral.JPG
| armarria = Coats of arms of None.svg
| nongo = Monaghaneko
| altuera = 71
| dentsitatea =
| biztanleria = 7.8117452
| urtea = 20062011
| webgunea = http://www.monaghan.ie/contentv3/home/ www.monaghan.ie
| webgunea =
|}}
 
 
'''Monaghan''' ([[irlandera]]z ''Muineachán'') [[Irlandako Errepublika]]ren [[Ulster]] probintziako [[Monaghaneko konderria]]n kokatzen den hiria da. Monaghaneko 2006ko erroldaren arabera 7.811452 biztanle zituen (herrigunean 6.250 eta baserrigunetan 1.5612011). Hiria [[Dublin]]etik iparralderuntz ateratzen den N2 errepideak zeharkatzen du, honek [[Derry]] eta [[Letterkenny]] hiriekin lotzen duelarik.
 
== Etimologia ==
[[Irlandera]]zko ''Muineachán'' izenak "muino txikiz betetako lurra" esan nahi du.
 
== Historia ==
Hugh O'Neill irlandarraren eta britainiar tropen arteko Clontribeteko Gudua Monaghandik gertu izan zen 1591ean. Aurrez MacMahondarren lurra izan zen 1591ean ingelesek Dublinen urkatu zuten arte. Orduan hasi zen [[Bederatzi Urteko Gerra]].
 
XIX mendean industrializazioa iritsi zen Monaghanera, [[liho]]gintzan oinarritu zena. Horretarako garrantzitsuak izan ziren bi azpiegitura egin ziren, Ulsterreko ubidea, [[Clones]]ekin 1842an lotu zuena, eta Ulsterreko trenbidea [[Belfast]] eta [[Armagh]]ekin 1858an lotu zuena.
 
[[Erresuma Batua|Erresuma Batuko]] lehenengo [[Sobiet (kontseilua)|sobieta]] Monaghanekoa izan zen, 1919ko otsailean sortu zena.
 
== Kultura ==
Irlanda osoko blues jaialdirik prestigiotsuena bertan ospatzen da irailero, ''Harvest Time Blues'' jaialdia hain zuzen ere.
 
Monaghaneko konderriko museoa 1974ean ireki zen eta 1980an Europako Kontseiluaren saria jaso zuen.
 
== Ondasun nabarmenak ==
Herriaren erdialdea lau plazaren inguruan antolaturik dago; ''Market Square'' (Merkatu-plaza), ''Church Square'' (Elizaren plaza), ''The Diamond'' (Diamantea) eta ''Old Cross Square'' (Gurutze zaharraren plaza).
 
* '''Gurutze zaharra:''' ''Old Cross Square'' plazan dagoen gurutzea da Monaghaneko elementurik zaharrena, XVII mendekoa baita, baina ez dago argi gurutzea izan zen hala eguzti erloju bat. Hasiera batean ''The Diamond'' egon zen eta bertan ezartzen ziren bandoak, baina 1876an tokiz aldatu zuten Diamonden Rossmore memoriala ezartzeko.
* '''Rossmore memoriala:''' Esan bezala 1876an eraiki zuten Diamantearen plazan. Monumentu viktoriarra da oinarri oktogonalduna eta marmolezko zutabeek eusten dute iturria. Rossmoreko 4. kondearen omenez eraiki zen ehiza istripu batean [[Windsorreko gaztelua]]n hil zenean.
* '''San Macartan katedrala:''' 1892an bukatu zen katedral [[neogotiko]]a da.
 
== Hiritar ezagunak ==
* [[Eoin O'Duffy]] (1892-1944), [[Fine Gael]] alderdi politikoaren lehenengo burua
 
== Kanpo loturak ==
* {{en}} [http://www.monaghan.ie/contentv3/home/ Monaghaneko Konderriko webgunea]
 
== Iruditegia ==
<gallery>
Irudi:Monaghan Court House - geograph.org.uk - 167640.jpg|Epaitegia
Irudi:Rossmore Memorial, Monaghan - geograph.org.uk - 411646.jpg|Rossmore memoriala
Irudi:Church Square, Monaghan.jpg|Church Square
Irudi:Dublin Street, Monaghan - geograph.org.uk - 612814.jpg|Dublin Street
</gallery>
 
{{Irlandako hiri aurkibidea}}
68.453

edits