«Gautxo»: berrikuspenen arteko aldeak

20 bytes removed ,  Duela 9 urte
t
ez dago edizio laburpenik
t
[[Fitxategi:Argentinian gauchos.jpg|thumb|right|GautxoArgentinako gautxoak.]]
[[Fitxategi:GauchosvonALE.jpg|thumb|right|Gautxoen argazki zaharra.]]
 
'''Gautxo''' (''gaucho'' [[gaztelania]]z) nagusiki [[Argentina]], [[Uruguai]], [[Paraguai]] eta [[Bolivia]] aldeko zaldikoa eta azienda zaindaria da, [[Mexiko]]ko ''"charro"'', [[Txile]]ko ''"huaso"'', [[Venezuela]] eta [[Kolonbia]]ko ''"llanero"'' eta [[Ameriketako Estatu Batuak|AEBetako]] ''"cowboy"'' izeneko [[abeltzain]]en baliokideapareko dena. [[XIX. mendea]]n erdi [[nomada]]k ziren.
 
Izena [[ketxua]]zko ''"huachu"'' hitzetik dator, "umezurtz" , "arlote" edo "eskale" esan nahi duena. Hauen emazteek. aldiz, ''"paisana"'', ''"guaina"'', ''"gaucha"'' eta ''"china"'' izenak hartu izan dituzte. Gaur egun gautxo hitzarekin argentinarrak oro har izendatzeko erabili izan da.
 
== Historia ==
 
== Jatorrizko ezaugarriak ==
[[Amerindiar]] eta [[espainia]]r arteko [[mestizo]] arrazakoak dira jatorriz, [[XVI. mende]]tik ezagunak izanda: "pertsona bakartiak, askatasunaren maitaleak eta norabiderik gabekoak". ''"Pulpería"'' izenekoak batzeko tokiak ziren, landa-eremuetan kokatutakoak, salerosketak egiteko eta hitz egiteko aproposak. [[Mate]] infusioa edateko ohitura ere ezaugarri nagusien artean dugu.
 
Janzkerak ''"pilcha"'' izena hartzen du orokorrean.
 
Hizkera [[gaztelania]] zaharrak osatzen du, hainbat berezko esamoldek zipriztindua.
 
== Literatura ==
Gautxoen inguruan [[literatura]]ren azpi-generoa sortu zuten [[XIX. mendea]]n bereziki, [[Erromantizismoa]]ren garaian, ''"Literatura gauchesca"'' izenekoa. [[Jose Hernandez]] idazleak "Martín Fierro" izeneko pertsonaia ezagunean gautxoen bizimodua eta filosofia ederto islatu zuen, [[1872]]an sortua eta ikur bihurtuta. Bestela, [[1972]]an "Inodoro Pereyra" pertsonaia [[umore]]z sortu zuen "[[Fontanarrosa]]" [[komiki]]gileak, Eulogia emaztea eta Mendieta txakurrarekin batera.
 
== Kanpo loturak ==