«Te (landarea)»: berrikuspenen arteko aldeak

3.735 bytes added ,  Duela 8 urte
Euskarazko wikipedia aberasteko HPSren proiektuaren barruan Elhuyar Fundazioak egindako aldaketa.
(Te orrialdera berbideratzen)
 
(Euskarazko wikipedia aberasteko HPSren proiektuaren barruan Elhuyar Fundazioak egindako aldaketa.)
{{taxotaula infotaula
#BIRZUZENDU[[Te]]
| kolorea = lightgreen
| izena = ''Camellia sinensis''
| irudia = Camellia sinensis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-025.jpg
| irudiaren tamaina = 250px
| irudiaren testua = ''Camelia sinensis''. Franz Eugen Köhler, ''Köhler's Medizinal-Pflanzen'' (1887).
| erreinua = Plantae
| banaketa = Magnoliophyta
| klasea = Magnoliopsida
| ordena = Ericales
| familia = Theaceae
| generoa = Camellia
| espeziea = ''Camellia sinensis''
| binomial =
| binomial aditua =
}}
 
[[Fitxategi:Two Leaf and a Bud Tea Garden Srimongol Sylhet Bangladesh.JPG|thumb|300px|left|Te-saila (Bangladesh)]]
 
'''Camellia sinensis''', ''Camellia'' [[genero]]ko eta [[Theaceae]] [[familia]]ko landarea.
 
Espezie honetako landareen hostoekin egiten da te-infusioa. Te zuria, berdea, beltza eta Oolong tea, denak egiten dira espezie honekin. Haien arteko aldea honetan datza: modu diferentean prozesatzen dira, eta oxidazio-maila desberdinetara heltzen dira.
 
''Camellia'' izena [[Georg Kamel]] (1661–1706) jesuitarengandik datorkio. Farmazialaria ere bazen, eta misiolari gisa joan zen Filipinetara. [[Lineo]]k Kamelen izena hautatu zuen 1753an genero honentzat, jesuitak botanikari egin zion ekarpena ohoratzeko. ''Sinensis'' hitzak, berriz, ''txinakoa'' esan nahi du latinez.
 
Lau [[barietate]] onartzen dira, eta horietatik ''C. sinensis'' sinensis barietatea eta ''C. sinensis'' assamica barietatea erabiltzen dira gehien tea egiteko.
 
Jatorriz, [[Txina]] kontinentalekoa eta [[Asia]]ren hego eta hego-ekialdekoa da espezie hau. Gaur egun, ordea, mundu osoko lurralde tropikal eta subtropikaletan landatzen da.
 
[[Zuhaixka]] [[hostoiraunkor]]ra da, eta normalean ez zaio uzten 2 m-ko garaiera gainditzen; libre utziz gero, zuhaitz bihurtuko litzateke. [[Lore]] zuri-horixkak ditu (2,5-4 cm-koak), eta 7-8 petalo. [[Hosto]]ak 4–15 cm luze eta 2–5 cm zabal izan ohi dira, eta berde kolore distiratsua izaten dute. Hosto jaioberriak argiagoak izaten dira, eta nahiago izaten dira tea egiteko. Hosto-adinaren araberakoa izaten da te-kalitatea, konposizio kimiko desberdina izaten baitute (hosto jaioberriek % 4 [[kafeina]] izan ohi dute). Kimua eta lehen bi edo hiru hostoak eskuz biltzen dira, astean behin edo bi astean behin.
 
== Kanpo loturak ==
* {{en}} [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Camellia_sinensis.html ''Camellia sinensis'' espezieari buruzko informazioa]
* {{en}} [http://www.plantcultures.org.uk/plants/tea_landing.html ''Plant Cultures'' webgunea]
 
[[Category:Magnoliopsida]]
 
[[am:ሻይ ቅጠል]]
[[az:Çay (bitki)]]
[[bg:Чай (растение)]]
[[bs:Čaj (biljka)]]
[[cs:Čajovník čínský]]
[[da:Tebusk]]
[[de:Tee (Pflanze)]]
[[en:Camellia sinensis]]
[[et:Teepõõsas]]
[[fi:Teepensas]]
[[fr:Théier]]
[[fy:Teeplant]]
[[he:קמליה סינית]]
[[hi:कामेल्या सीनेन्सीस्]]
[[hsb:Chinski čajowc]]
[[hu:Tea (növényfaj)]]
[[id:Camellia sinensis]]
[[it:Camellia sinensis]]
[[ja:チャノキ]]
[[ko:차나무]]
[[la:Camellia sinensis]]
[[lg:Caayi]]
[[lt:Kininis arbatmedis]]
[[lv:Tējas koks]]
[[mk:Чајна билка]]
[[ml:തേയില]]
[[mrj:Чӓй (кушкыш)]]
[[ms:Pokok Teh]]
[[nds:Teeplant]]
[[nl:Theeplant]]
[[oc:Camellia sinensis]]
[[pl:Herbata chińska (roślina)]]
[[pt:Camellia sinensis]]
[[qu:Tiy yura]]
[[ro:Camellia sinensis]]
[[ru:Чай (растение)]]
[[rw:Icyayi]]
[[sa:चायसस्यम्]]
[[simple:Camellia sinensis]]
[[sk:Čajovník čínsky]]
[[sr:Чај (биљка)]]
[[ta:தேயிலை]]
[[te:తేయాకు]]
[[th:ต้นชา]]
[[tl:Tsa]]
[[tr:Çay (bitki)]]
[[uk:Чай (рослина)]]
[[vi:Chè (thực vật)]]
[[zh:茶树]]
[[zh-min-nan:Tê-châng]]
== Erreferentziak ==
{{ elhuyar | data=2012/10/4}}