«Magdeburg»: berrikuspenen arteko aldeak

179 bytes added ,  Duela 8 urte
t
erreferentzia
t
t (erreferentzia)
| oharrak =
}}
'''Magdeburg'''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0157.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|izenburua= 157. araua: Europako hiriak}}</ref> [[Alemania]]ko [[Saxonia-Anhalt]] [[Alemaniako autonomia estatu|estatu federaleko]] hiriburua da, [[Elba]] ibaiertzean kokaturik. [[Europa]]ko [[erdi aro]]ko hiririk garrantzitsuenetakoa da. Jatorrian, nukleo anitzeko [[Burgu (hirigintza)|burgu]] bat izan zen. Oton I.a, [[Germaniako Erromatar Inperio Santu]]ko lehendabiziko enperadoreak agintaldiko zati gehiena hiri honetan eman zuen, eta katedralean lurperatu zuten.
 
== Historia ==
[[Martin Luther]]rek hitzaldia eman zuen Magdeburgen eta herriak erreforma onartu zuen 1524 urtean eta [[Karlos Habsburgokoa|Karlos V.aren]] aurkako borrokan murgildu zen. 1550-51 urtean enperadorearen soldaduen setioa gainditu zuen eta protestantismoaren gotorleku nagusi bihurtu zen. Lutherren idatziak inprimatu zituen lehenengo hiri handia bihurtu zen gainera. [[Matthias Flacius]] [[istria]]rrak ere bertan argitaratu zuen katolizismoaren aurkako panfleto famatua zeinetan [[Erromatar Eliza Katolikoa]] "anti-kristoaren erresuma" zela esaten zuen.
 
[[Hogeita Hamar Urteko Gerra]]n behin baino gehiagotan setiatu zuten. 1631. urtean [[Tillyko kondea]]k hartu eta erre zuen hiria (20.000 pertsona erre ziren). Gerraren ondoren 400 biztanle baino ez ziren gelditu Magdeburgen. 1680an [[BrandenburgokoBrandenburgeko Marka]] izenekoaren barruan sartu zen, [[Westfaliako Bakea]]ren ondoren. 1806an [[frantzia]]rrek hartu zuten, eta Westfaliako erresuma berriaren parte egin zuten, 1813ra arte. 1814an Prusiaren mende geratu zen, [[Saxonia]]ko probintziaren barruan.
 
=== XX mendea ===
* [[Tokio Hotel]] mundu mailan ezaguna den [[pop rock]] taldea bertan sortu zen 2001 urtean ''Devilish'' izenarekin, eta 2003an hartu zuen gaur egungo izena.
 
== Magdeburgo-koMagdeburgeko esperientzia ==
 
[[Otto von Guericke]] alemaniar fisikariak 1654an, garai hartan Alemaniako enperadorea zen [[Fernando III.a Habsburgokoa]]ren eta [[Ratisbonako dieta]]ren aurrean, [[MagdeburgokoMagdeburgeko Hemisferioak]] erabiliz eginiko hutsari buruzko esperimentu ospetsu bat burutu zuen. 1993an sortu zen Unibertsitateak Otto von Guerickeren izena darama.
 
== Hiri senidetuak ==
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/26}}
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
== Kanpo loturak ==
1.792

edits