«Rio de Janeiro»: berrikuspenen arteko aldeak

10.006 bytes added ,  Duela 8 urte
ez dago edizio laburpenik
t (r2.7.1) (robota Aldatua: vep:Rio-de-Žaneiro)
| irudia =Rio de Janeiro from Corcovado 2005.jpg
| irudiaren testua = Rio de Janeiro hiria eta Guanabara badia Corcovado menditik ikusita.
| dn = 22
| koordenatuak = {{koord|22|54|S|43|14|W}}
| mn = 54
| N = S
| de = 43
| me = 14
| W = W
| kokapena = kokapenmapa
| altuera = 0
| azalera = 1.1821260
| biztanleria = 6.094.1836323037
| bizt_urtea = 20052010
| dentsitatea = 5.155
| besterik1 = '''Fundazioa<br />Ordu eremua'''
| besterik1balioa = [[1565]]eko [[martxoaren 1]]a<br />UTC-3
| webgunea = http://www.rio.rj.gov.br/ www.www.rio.rj.gov.br
| oharrak =
}}
'''Rio de Janeiro''' ('''Rio''' ere deitua) [[Brasil]] eta [[Hego Amerika]]ko bigarren hiririk populatuena da, [[Sao Paulo]]ren atzetik, eta izen bereko estatuko hiriburua. [[Guanabarako badia]]ren mendebalearenmendebaldearen, eta Ozeano Atlantikoaren, ertzean. Hego-Ekialdeko Eskualdean (''Região Sudeste'') eta [[Rio de Janeiroko estatua|izen bereko estatuan]] dago. 6.000.000 biztanle inguru ditu ([[2000]]) hiriak berak, 14.000.000 hiri-inguru guztiak.
 
[[Brasil]]go hiriburua izan zen, [[Portugal]]dik independentzia lortu zuenetik [[Brasilia]] hiri berria sortu zen arte.
 
Ospetsuena [[hondartzhondartza]]akk dira: [[Copacabana]], [[Ipanema]], Botafogo, Flamengo eta Barra da Tijuca. Baita ere [[Corcovado]] mendi gailurreko Kristo Berreroslea (''Cristo Redentor''), Maracaná futbol estadio, favelak, samba eta inauteri erraldoiak. ''Carioca'' deitu ohi dira bertakoak.
 
== Geografia ==
 
Granitozko mendiak daude Rio-ko inguruetan ([[Corcovado]] mendia, 704 m, da garaiena) eta hondartza ikusgarriak (Copacabanakoa da ospetsuena) hedatzen dira itsasertzean, badiaren sarreran dagoen ''[[Pão de Açucar]]'' («Azukrezko ogia») mendi bitxiaren begirapean. Klima [[tropikal]] hezea da. Landaretza oparoa da guztiz.
 
== Klima ==
<div style="width:75%;">
{{Klima
|location=Rio de Janeiro
|metric first=yes
|single line=yes
|Jan high C=29.4
|Feb high C=30.2
|Mar high C=29.4
|Apr high C=27.8
|May high C=26.4
|Jun high C=25.2
|Jul high C=25.3
|Aug high C=25.6
|Sep high C=25.0
|Oct high C=26.0
|Nov high C=27.4
|Dec high C=28.6
|year high C=27.2
|Jan mean C=26.4
|Feb mean C=26.7
|Mar mean C=26.4
|Apr mean C=24.9
|May mean C=23.4
|Jun mean C=22.0
|Jul mean C=21.9
|Aug mean C=22.3
|Sep mean C=22.1
|Oct mean C=23.1
|Nov mean C=24.4
|Dec mean C=25.5
|year mean C=24.1
|Jan low C=23.3
|Feb low C=23.5
|Mar low C=23.3
|Apr low C=21.9
|May low C=20.4
|Jun low C=18.7
|Jul low C=18.4
|Aug low C=18.9
|Sep low C=19.2
|Oct low C=20.2
|Nov low C=21.4
|Dec low C=22.4
|year low C=21.0
|Jan precipitation mm=114.1
|Feb precipitation mm=105.3
|Mar precipitation mm=103.3
|Apr precipitation mm=137.4
|May precipitation mm=85.6
|Jun precipitation mm=80.4
|Jul precipitation mm=56.4
|Aug precipitation mm=50.5
|Sep precipitation mm=87.1
|Oct precipitation mm=88.2
|Nov precipitation mm=95.6
|Dec precipitation mm=169.0
|year precipitation mm=1172.9
|Jan precipitation days=12
|Feb precipitation days=9
|Mar precipitation days=9
|Apr precipitation days=10
|May precipitation days=8
|Jun precipitation days=6
|Jul precipitation days=6
|Aug precipitation days=6
|Sep precipitation days=9
|Oct precipitation days=10
|Nov precipitation days=11
|Dec precipitation days=13
|year precipitation days=109
|unit precipitation days=0.1&nbsp;mm
|Jan sun=195.3
|Feb sun=214.6
|Mar sun=195.3
|Apr sun=165.0
|May sun=170.5
|Jun sun=156.0
|Jul sun=182.9
|Aug sun=179.8
|Sep sun=138.0
|Oct sun=158.1
|Nov sun=168.0
|Dec sun=161.2
|year sun=2084.7
|source 1=World Meteorological Organization ([[NBE]]),<ref>{{Erreferentzia
|url=http://www.worldweather.org/136/c01080.htm
|izenburua=Weather Information for Rio De Janeiro}}</ref> Hong Kong Observatory<ref>[http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/s_america/brazil/rio_de_janeiro_e.htm Climatological Information for Rio de Janeiro, Brazil] – Hong Kong Observatory</ref>
|date=2011ko iraila}}
</div>
 
== Ekonomia ==
[[Fitxategi:Corcovado statue01 2005-03-14.jpg|thumb|right|250px|Rio de Janeiro eta [[Kristo Berreroslea (Rio de Janeiro)|Kristo Berreroslea]].]]
 
XX. mendeko arkitektura modernoko garrantzi handiko eraikuntzak daude (Oscar Niemeyer arkitektura eskola ospetsua) eta monumentu eta eraikin ikusgarriak daude hiriaren erdialdean (Kultura Jauregia, [[Oscar Niemeyer-en]]ren obra; Arte Modernorako Museoa, Affonso Eduardo Reidy-rena, [[Maracanã estadioa]], kolonia garaiko monumentuen ondoan. Aipagarria da Corcovado mendi gaineko [[Kristo Berreroslea (Rio de Janeiro)|Kristo Berreroslea]], 1931eko Jesukristoren estatua erraldoia, hiriaren ikurra.
 
== Historia ==
 
[[Fitxategi:Panorama of Rio de Janeiro.jpg|thumb|center|750px|Rio de Janeiro hiriaren inguruak.]]
 
== Biztanleria ==
;Rio de Janeiroko biztanleriaren bilakaera
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
ImageSize=width:530 height:230
PlotArea=left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat=x.y
Period=from:0 till:7000000
TimeAxis=orientation:vertical
AlignBars=justify
ScaleMajor=gridcolor:darkgrey increment:1500000 start:0
ScaleMinor=gridcolor:lightgrey increment:50000 start:0
BackgroundColors=canvas:sfondo
 
BarData=
bar:1872 text:1872
bar:1890 text:1890
bar:1900 text:1900
bar:1920 text:1920
bar:1940 text:1940
bar:1950 text:1950
bar:1960 text:1960
bar:1970 text:1970
bar:1980 text:1980
bar:1991 text:1991
bar:2000 text:2000
bar:2007 text:2007
 
PlotData=
color:barra width:20 align:left
 
bar:1872 from:0 till: 274972
bar:1890 from:0 till: 522651
bar:1900 from:0 till: 811443
bar:1920 from:0 till: 1157873
bar:1940 from:0 till: 1764141
bar:1950 from:0 till: 2377451
bar:1960 from:0 till: 3281908
bar:1970 from:0 till: 4251918
bar:1980 from:0 till: 5090700
bar:1991 from:0 till: 5336179
bar:2000 from:0 till: 5851914
bar:2007 from:0 till: 6093472
 
PlotData=
 
bar:1872 at: 274972 fontsize:S text: 274.972 shift:(-8,5)
bar:1890 at: 522651 fontsize:S text: 522.651 shift:(-10,5)
bar:1900 at: 811443 fontsize:S text: 811.443 shift:(-10,5)
bar:1920 at: 1157873 fontsize:S text: 1.157.873 shift:(-10,5)
bar:1940 at: 1764141 fontsize:S text: 1.764.141 shift:(-10,5)
bar:1950 at: 2377451 fontsize:S text: 2.377.451 shift:(-10,5)
bar:1960 at: 2377451 fontsize:S text: 2.377.451 shift:(-10,5)
bar:1970 at: 4251918 fontsize:S text: 4.251.918 shift:(-10,5)
bar:1980 at: 5090700 fontsize:S text: 5.090.700 shift:(-10,5)
bar:1991 at: 5336179 fontsize:S text: 5.336.179 shift:(-10,5)
bar:2000 at: 5851914 fontsize:S text: 5.851.914 shift:(-10,5)
bar:2007 at: 6093472 fontsize:S text: 6.093.472 shift:(-10,5)
 
TextData=
fontsize:S pos:(20,20)
text:
</timeline>
 
''Iturria: Planet Barsa Ltda.<ref>{{Erreferentzia|url=http://brasil.planetasaber.com/default.asp |izenburua=Barsa Planeta Ltda |egilea=Brasil.planetasaber.com}}</ref> ''
</center>
 
 
== Pertsonaia ezagunak ==
* [[Ronaldo|Ronaldo Luís Nazário de Lima "Ronaldo"]] ([[1976]]-), futbolaria.
 
== Herri eta hiri senidetuak ==
{|class="wikitable" style="background:#ffffef; float:left;"
|-
! style="background:#811541" |&nbsp;
! style="background:#811541" |<span style="color:white;">Amerika</span>
! style="background:#811541" |&nbsp;
! style="background:#811541" |<span style="color:white;">Europa</span>
! style="background:#811541" |&nbsp;
! style="background:#811541" |<span style="color:white;">Asia eta Afrika</span>
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Mexiko}}
|'''[[Mexiko Hiria]]''', [[Mexiko]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|NLD}}
|'''[[Amsterdam]]''', [[Herbehereak]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Filipinak}}
|'''[[Batangas City]]''', [[Filipinak]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Nikaragua}}
|'''[[Managua]]''', [[Nikaragua]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|RUS}}
|'''[[San Petersburgo]]''', [[Errusia]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Japonia}}
|'''[[Kobe]]''', [[Japonia]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Venezuela}}
|'''[[Caracas]]''', [[Venezuela]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|POL}}
|'''[[Varsovia]]''', [[Polonia]]<ref name="Warsaw">{{Erreferentzia |url=http://um.warszawa.pl/v_syrenka/new/index.php?dzial=aktualnosci&ak_id=3284&kat=11 |izenburua=Miasta partnerskie Warszawy |egilea=Biuro Promocji Miasta |data=2005-5-4}}</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Tunisia}}
|'''[[Tunis]]''', [[Tunisia]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Txile}}
|'''[[Puerto Varas]]''', [[Txile]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Portugal}}
|'''[[Lisboa]]''', '''[[Santo Tirso]]''' eta '''[[Vila Nova de Gaia]]''', [[Portugal]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Hego Korea}}
|'''[[Seul]]''', [[Hego Korea]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Bolivia}}
|'''[[La Paz]]''', [[Bolivia]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Katalunia}}
|'''[[Bartzelona]]''', [[Katalunia]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|ESP}}
|'''[[Santa Cruz de Tenerife]]''', [[Espainia]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|USA}}
|'''[[Miami]]''', [[Estatu Batuak]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|FRA}}
|'''[[Montpellier]]''', [[Frantzia]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Israel}}
|'''[[Petah Tikva]]''', [[Israel]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|USA}}
|'''[[Oklahoma City]]''', Estatu Batuak
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|ENG}}
|'''[[Liverpool]]''', [[Ingalaterra]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|India}}
|'''[[Mumbai]]''', [[India]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|USA}}
|'''[[Newark (New Jersey)|Newark]]''', Estatu Batuak
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Frantzia}}
|'''[[Paris]]''', Frantzia
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Hegoafrika}}
|'''[[Durban]]''', [[Hegoafrika]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|USA}}
|'''[[Atlanta]]''', Estatu Batuak
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Portugal}}
|'''[[Guimarães]]'''<ref>Lei nº 2.643/1998. Câmara Municipal do Rio de Janeiro</ref> eta '''[[Póvoa de Varzim]]''', [[Portugal]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Libano}}
|'''[[Beirut]]''', [[Libano]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Kanada}}
|'''[[Vancouver]]''', [[Kanada]]<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.rio2016.org.br/pt/Noticias/Noticia.aspx?idConteudo=1138 |izenburua=Rio 2016 |egilea=Rio 2016}}</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|ESP}}
|'''[[Madrid]]''', Espainia<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD |izenburua=Mapa Mundi de las ciudades hermanadas |egilea=www.munimadrid.es}}</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Maroko}}
|'''[[Casablanca]]''', [[Maroko]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Argentina}}
|'''[[Buenos Aires]]''', [[Argentina]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Ukraina}}
|'''[[Kiev]]''', [[Ukraina]]<ref>{{Erreferentzia|url=http://pt.wikisource.org/wiki/Lei_Municipal_do_Rio_de_Janeiro_4917_de_2008 |izenburua=Lei Municipal do Rio de Janeiro 4917 de 2008 – Wikisource |egilea=Pt.wikisource.org}}</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Nigeria}}
|'''[[Lagos]]''', [[Nigeria]]
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Brasil}}
|'''[[Belo Horizonte]]''', [[Brasil]]<ref>http://spl.camara.rj.gov.br/spldocs/pl/2006/pl0980_2006_008195.pdf</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Errumania}}
|'''[[Bukarest]]''', [[Errumania]]<ref>{{Erreferentzia|url=http://pt.wikisource.org/wiki/Lei_Municipal_do_Rio_de_Janeiro_3467_de_2002 |izenburua=Lei Municipal do Rio de Janeiro 3467 de 2002 – Wikisource |egilea=Pt.wikisource.org}}</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Senegal}}
|'''[[Rufisque]]''', [[Senegal]]<ref>{{Erreferentzia|url=http://pt.wikisource.org/wiki/Lei_Municipal_do_Rio_de_Janeiro_3152_de_2000 |izenburua=Lei Municipal do Rio de Janeiro 3152 de 2000 – Wikisource |egilea=Pt.wikisource.org}}</ref>
|-
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Brasil}}
|'''[[Natal (Rio Grande do Norte)|Natal]]''', [[Brasil]]<ref>Leis sancionadas e vetos (21 de janeiro de 2008). Lei n.º 4.752/2008. Câmara Municipal do Rio de Janeiro</ref>
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Turkia}}
|'''[[Istanbul]]''', [[Turkia]]
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Txina}}
|'''[[Beijing]]''', [[Txina]]
|-
|
|
|style="background:#ffffcf;"|{{Banderaikur|Georgia}}
|'''[[Batumi]]''', [[Georgia]]
|
|}
{{-}}
 
{{commons|Rio de Janeiro}}
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/26}}
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
{{commons|Rio de Janeiro}}
 
[[Kategoria:Rio de Janeiro| ]]
 
{{NA lotura|af}}
173.850

edits