«Frankoak»: berrikuspenen arteko aldeak

2 bytes removed ,  Duela 8 urte
t
ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
t
'''Frankoak''' edo '''Herri frankoak''' mendebaldeko germaniarren [[tribu]]en konfederazio aldakorra zen. Antzinako iturrietan, [[Franko saliarrak|Saliarrak]], Sicambri, Chamavi, Tencteri, Chattuarii, Bructeri, Usipetes, Ampsivarii dira aipatutako tribu franko batzuk. Azkenean, Saliarrak beste tribuen artean nabarmendu ziren.
 
Euren hizkuntza antzinako behe-frankoniarra zen, zeinek egungo [[nederlandera]] eragin duen. Herri gehien hauek [[Rhin]]eko iparraldeko ertz aldean bizi ziren. [[Latin]]ez ''Francia'' deitu zitzaion eskualde horri. [[Antzinako Erroma]]ko mugen gainean egundoko presioa egin zuen, baina Erromako armadan ere paper garrantzitsua jokatu zuten. [[Arbogastes]]en garaian armadako postu altuenetan egon ziren. Pixkanaka [[bataviarrak|bataviar tribuak]] ordezkatu zituzten bere bizilekuan, eta [[Erromatar Inperio|Inperioko]]ko lurrak okupatu zituzten. Klodio eta Txilderikoen inbasioekin, [[Tournai]] inguruan kokatu ziren, beste franko batzuek babestutako erromatar armada garaituta.
 
== [[Merovingiar leinua|Merovingiarrak]] ==
[[Europa]]ko mendebaldea eta erdialdea aginte baten azpian batzea lortu zuten [[Karolingiar leinua|karolingiarrek]]. Pipin Motzak, Eztebe Aita Santuarekin aliantzan, [[lonbardiar]]rak garaitu zituen. Zilegizko dokumentua zelakoan, [[Konstantinoaren Emaria]]k zioen bezala, [[Ravenako Exarkatu]]ko lurraldea Aita Santuen menpera igaro zen, [[Aita Santuen Estatuak]] sortuz.
 
Pipinen ondorengoa [[Karlos Handia]] semea izan zen. [[772]]tik aurrera garaitu arte, [[saxoi]]en aurka borrokatu zen Karlos. Aldi berean ([[773]]-[[774]]) lonbardiarrak erabat gailendu zituen eta Ipar [[Italia]] mere menpera ere pasa zen. [[796]] arte, [[Hispania]]ko iparraldeaan eta egungo [[Austria]] aldera [[Kroazia]]raino ere hedatu zuen erresuma Karlosek (Hala ere, [[Bretainia]] bere mendetik at egon zen beti). [[800]]go [[abenduaren 25]]ean, Leon III.ak ''Erromatarrenerromatarren Enperadoreenperadore'' izendatu zuen Karlos. Honela, FrankiarFrankoen Inperioa Erromatarrenarenerromatarrenaren ondorengo bezalaondorengotzat aurkeztu zen.
 
Karlosen ondorengoa Lois semea izan zen. Honen heriotzaren ostean, [[840]]an, [[Karolingiar Inperio]]a hirutan banatu zen erregearen hiru semeen artean [[Verdungo Hitzarmena]]ren bidez ([[843]]):
 
* Lotair, Loisen seme handiena, Enperadore bihurtu zen. Bere menpeko lurraldeak Inperioko erdialdea zen: Lotaringia (frankoen jatorrizko lurraldea), Borgoina eta Ipar Italia (Enperadore titulua eraman ahal izateko Italia gobernatu behar zen).
* Lois, bigarren semea, Ekialdeko frankoen errege bihurtu zen. Geroagoko [[Germaniako Erromatar-Germaniar Inperio SainduSantua]]a osatzekoak ziren lurraldeak bere aginpeanagintepean geratu ziren.
* Karlos, hirugarren semea, Mendebaldeko frankoen errege bihurtu zen. Zonalde hau [[Frantzia]] zen bilakatzekoa.
 
[[Mersengo Hitzarmena|Mersengo Hitzarmenean]] ([[870]]) erresuma horiek banandu egin ziren berriro, batez ere lehenengoa. [[Karlos Gizena]]ren aginpean, Karolingiar Inperioa, Borgoina izan ezik, batu zen berriz ([[884]]), baina batasun horrek ez zuen luze iraun. Ekialdeko erresuman, aipatutako Germaniako Erromatar-Germaniar InperioaInperio Santua sortu zen [[962]]an. Mendebaldeko erresuman, karolingiar erregeek agintea [[987]] arte izan zuten, Lois V.aren heriotzaren ondoren [[Hugues Capet]], kapetarren leinukoa, Frantziako errege bihurtu baitzen.
 
== Frankoak Euskal Herrian ==