«Honoré Daumier»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
 
[[Fitxategi:Honore Daumier-Nadar.jpg|thumb|alt=right|200px|Honoré Daumier.]]
[[Fitxategi:Honoré Daumier - Gargantua.jpg|thumb|alt=right|200px|''Gargantua'' (1832).]]
Marrazkigile,'''Honoré litografo eta margolari frantsesaDaumier''' ([[Marseilla]], 1808[[Frantzia]], 1808ko otsailaren 26a - [[Valmondois]], 1879Frantzia, 1879ko otsailaren 10a) [[marrazki]]gile, [[litografia|litografo]] eta [[margolaritza|margolari]] frantsesa izan zen. Gizadiaren ikertzaile bikaina izan zen. XIX. mendeko frantses politikariak eta gizartea kritikatu zuten inrdiirudi satiriko eta kartoiengatik da batez ere ezaguna. Haren margolanak, azkenaldikoak, inpresionismoaren[[inpresionismo]]aren teknikak arte modernoan txertatzeko lagungarri izan ziren.
[[Fitxategi:Honoré Daumier 016.jpg|thumb|alt=|''La Blanchisseuse'' (1863, ''Garbitzailea'')]]
 
==Biografia==
1816an Parisa[[Paris]]a aldatu zen bere familiarekin, eta zuzenbidearen[[zuzenbide]]aren alorrean aritu zen hasieran lanean. Ondoren margolaritza ikasi zuen Lenoirrekin[[Alexandre Lenoir]]rekin, eta haren eraginez ezagutu eta miretsi zituen [[Peter Paul Rubens|Rubens]] eta [[Tiziano]] (''"Ninfak satiroengandik ihesi''"; 1849-1850, Montrealgo Arte Ederretako Museoa). Hasieran litografiako lanak egin zituen batez ere, eta oso margolari oparoa izan zen alor honetan (3.000 litografiatik gora eta 1.000 [[grabatu]], 1872 bitartean). Monarkiaren[[Monarkia]]ren kontrako karikaturak[[karikatura]]k egin zituen ''La Caricature'' aldizkarian, eta horren ondorioz kritika gogorrak eta are zigorrak jaso zituen 1831tik aurrera. 1832an, besteak beste, [[Luis FiliperiFilipe Frantziakoa|Luis Filipe]]ri eginiko ''Gargantua'' (1832) irrimarraren ondorioz sei hilabete eman behar izan zituen espetxean, eta 1834an, Daumierrek bere salaketa garratzenak argitara eraman zituen urtean alegia (''Rue Transnonain'', ''"Inprimatzeko askatasuna''", etab.), ''La Caricature'' aldizkaria itxi zuten (''Le Charivari'' aldizkaria osatu zuten geroago).
 
1836-1838 bitartean ohituren [[satira]] adierazten zuen litografia-sail bat egin zuen, bere Robert Macaire iruzurgilea zutela protagonista. Ondoren satira politikoak egiten hasi zen berriro, [[errepublika]] ezarri zenean. Errepublikaren akatsen irudi gisa sortu zuen, hain zuzen ere, bere pertsonaia nagusietako bat, ''Ratapoil'' eskulturakoa (1850). Eskultura haren aurretik, 1832an, igeltsuzko[[igeltsu]]zko [[busto]] sail garrantzitsu bat egin zuen , eta giza fisionomiaren ikertzaile bikaina zela erakusteaz gainera, medio desberdinetan, eskulturan[[eskultura]]n eta litografian kasu honetan, oreka estetikoa mantentzeko gai zela utzi zuen agerian. Litografia aipagarrienak, lehen aipatutakoez gainera, ''"Abokatua irakurtzera''" (1845- 1846), ''Le Wagon de troisième classe'' (1864, ''"Hirugarren mailako bagoia''") dira.
Marrazkigile, litografo eta margolari frantsesa (Marseilla, 1808 - Valmondois, 1879). Gizadiaren ikertzaile bikaina izan zen. XIX. mendeko frantses politikariak eta gizartea kritikatu zuten inrdi satiriko eta kartoiengatik da batez ere ezaguna. Haren margolanak, azkenaldikoak, inpresionismoaren teknikak arte modernoan txertatzeko lagungarri izan ziren.
 
Aurretik ere zenbait koadro egin zituen arren, 1860 inguruan aritu zen batez ere margolaritzan. Litografietan eta eskulturan ez bezala, ez zuen hainbeste landu karikatura eta satira, eta garai modernoetako irudiak eta pertsonaiak irudikatu zituen, kutsu barnekoiagoz halere. Koadro aipagarriak ditu batez ere, ''La Blanchisseuse'' (1863, ''"Garbitzailea''", Louvre, Paris). Inpresionismoaren aitzindari izan zela esan daiteke, bere koadroetan hasi baitziren irudiak agertzen argiak janda bezala, eguratsarekin bat eginda marrazkiak. Bere estiloan oinarritu ziren, neurri handi batean, ondorengo [[Camille Corot]], [[Théodore Rousseau]], [[Jules Dupré]], [[Édouard Manet]] eta hainbat inpresionista.
1816an Parisa aldatu zen bere familiarekin, eta zuzenbidearen alorrean aritu zen hasieran lanean. Ondoren margolaritza ikasi zuen Lenoirrekin, eta haren eraginez ezagutu eta miretsi zituen Rubens eta Tiziano (''Ninfak satiroengandik ihesi''; 1849-1850, Montrealgo Arte Ederretako Museoa). Hasieran litografiako lanak egin zituen batez ere, eta oso margolari oparoa izan zen alor honetan (3.000 litografiatik gora eta 1.000 grabatu, 1872 bitartean). Monarkiaren kontrako karikaturak egin zituen ''La Caricature'' aldizkarian, eta horren ondorioz kritika gogorrak eta are zigorrak jaso zituen 1831tik aurrera. 1832an, besteak beste, Luis Filiperi eginiko ''Gargantua'' (1832) irrimarraren ondorioz sei hilabete eman behar izan zituen espetxean, eta 1834an, Daumierrek bere salaketa garratzenak argitara eraman zituen urtean alegia (''Rue Transnonain'', ''Inprimatzeko askatasuna'', etab.), ''La Caricature'' aldizkaria itxi zuten (''Le Charivari'' aldizkaria osatu zuten geroago).
 
1836-1838 bitartean ohituren satira adierazten zuen litografia-sail bat egin zuen, bere Robert Macaire iruzurgilea zutela protagonista. Ondoren satira politikoak egiten hasi zen berriro, errepublika ezarri zenean. Errepublikaren akatsen irudi gisa sortu zuen, hain zuzen ere, bere pertsonaia nagusietako bat, ''Ratapoil'' eskulturakoa (1850). Eskultura haren aurretik, 1832an, igeltsuzko busto sail garrantzitsu bat egin zuen , eta giza fisionomiaren ikertzaile bikaina zela erakusteaz gainera, medio desberdinetan, eskulturan eta litografian kasu honetan, oreka estetikoa mantentzeko gai zela utzi zuen agerian. Litografia aipagarrienak, lehen aipatutakoez gainera, ''Abokatua irakurtzera'' (1845- 1846), ''Le Wagon de troisième classe'' (1864, ''Hirugarren mailako bagoia'') dira.
 
Aurretik ere zenbait koadro egin zituen arren, 1860 inguruan aritu zen batez ere margolaritzan. Litografietan eta eskulturan ez bezala, ez zuen hainbeste landu karikatura eta satira, eta garai modernoetako irudiak eta pertsonaiak irudikatu zituen, kutsu barnekoiagoz halere. Koadro aipagarriak ditu batez ere, ''La Blanchisseuse'' (1863, ''Garbitzailea'', Louvre, Paris). Inpresionismoaren aitzindari izan zela esan daiteke, bere koadroetan hasi baitziren irudiak agertzen argiak janda bezala, eguratsarekin bat eginda marrazkiak. Bere estiloan oinarritu ziren, neurri handi batean, ondorengo Corot, Rousseau, Dupré, Manet eta hainbat inpresionista.
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/27}}
 
[[Kategoria:Marseillarrak]]
[[Kategoria:Frantziako margolariak]]
[[Kategoria:1879ko heriotzak]]
[[Kategoria:1808ko jaiotzak]]
 
[[bo:ཨོ་ནོ་རེ་དོ་མི་ཡེ།]]
[[bg:Оноре Домие]]
[[ca:Honoré Daumier]]
[[cs:Honoré Daumier]]
[[da:Honoré Daumier]]
[[de:Honoré Daumier]]
[[et:Honoré Daumier]]
[[en:Honoré Daumier]]
[[es:Honoré Daumier]]
[[fa:اونوره دومیه]]
[[fr:Honoré Daumier]]
[[gl:Honoré Daumier]]
[[ko:오노레 도미에]]
[[hy:Օնորե Դոմիե]]
[[hr:Honoré Daumier]]
[[is:Honoré Daumier]]
[[it:Honoré Daumier]]
[[he:אונורה דומיה]]
[[la:Honoratus Daumier]]
[[lb:Honoré Daumier]]
[[hu:Honoré Daumier]]
[[nl:Honoré Daumier]]
[[ja:オノレ・ドーミエ]]
[[no:Honoré Daumier]]
[[pl:Honoré Daumier]]
[[pt:Honoré Daumier]]
[[ro:Honoré Daumier]]
[[ru:Домье, Оноре]]
[[si:ඔනෙරෙ ඪෞමීර්]]
[[sr:Оноре Домије]]
[[fi:Honoré Daumier]]
[[sv:Honoré Daumier]]
[[tr:Honoré Daumier]]
[[uk:Оноре Дом'є]]
[[vi:Honoré Daumier]]
[[zh:奥诺雷·杜米埃]]
25.256

edits