«Oregon»: berrikuspenen arteko aldeak

1.643 bytes added ,  Duela 9 urte
t (r2.7.1) (robota Erantsia: roa-rup:Oregon)
{{ lurlanean }}
{{AEBeko estatu infotaula
| izena = Oregon
| gobernadorea = [[Ted Kulongoski]]
| gobernadore_alderdia = D
| senatariak = Ron Wyden (D)<br />Jeff Merkley (D)
| laburdura = Ore.
| iso = US-OR
|}}
'''Oregon''' [[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako]] estatu bat da, Estatu Batuetako iparmendebaldean kokatua. Estatuko hiriburua [[Salem]] da baina hiri nagusiena [[Portland (Oregon)|Portland]]. Guztira, 3.5 milioi biztanle ditu.
 
Lurralde menditsua da; kostaldean [[Coast Range]] dago; [[Cascade Range]] mendiek iparretik hegora zeharkatzen dute estatu osoa; ekialdean ere mendi asko daude: Blue Mountains, Strawberry Mountains. Hegoaldea idorra da; han dago [[Great Sandy]] basamortua. [[Columbia ibaia]] da nagusia, [[Washington]]en eta Oregonen arteko mugan; Snake eta Willamette ibaiak haren adarrak dira. Mendebalean klima epela da; barnealdean, klima kontinentala.
 
== Ekonomia ==
[[Meatze]] asko dira: urrea, kobrea, zilarra, burdina, nikela. Horiez gainera, aipatzekok dira argi indarra Columbia ibaiaren eta bere adarren inguruan; abere hazkuntza; nekazaritza (garia, oloa, barazkiak, fruituak); arrantza (izokina); elikagaien industria, zurgintza, elektrometalurgia.
 
== Historia ==
[[Europar]]rek kolonizatu aurretik indiar herriak bizi ziren Oregonen: [[wailatpu]]ak, [[kalapui]]ak, [[yakon]]ak, [[kamatha]]k, [[atapasko]]ak, [[salitxa]]k eta [[txinuk]]ak. [[XVI. mende]]tik espainiarrak eta ingelesak kostaldean ibili ziren, eta barrualdea [[Robert Gray]]k esploratu zuen [[1792]]an. [1819]]an Espainiak Oregonekiko zituen lurralde eskubideak utzi zizkien [[Estatu Batu]]ei; 1818an Estatu Batuek eta [[Britainia Handia]]k izenpetutako hitzarmenak bi nazio hauei ematen zien Oregonen jabetza. Estatu Batuen eta Britainia Handiaren arteko liskarren ondoren, gaurko Washington eta [[Idaho]] estatuei dagozkien lurraldeak kendu eta 1848an sortu zen gaur egungo mugak zituen Oregon, 1859an estatu bihurtu zena. 1861ean urrea aurkitu izanak areagotu zuen kolonizazioa; indiarrak matxinatu ziren baina 1889an menderatu zituzten.
 
== Kanpo loturak ==
[[kn:ಆರೆಗನ್]]
[[ko:오리건 주]]
[[ks:ओरेगन]]
[[ku:Oregon]]
[[kw:Oregon]]
[[rm:Oregon]]
[[ro:Oregon]]
[[roa-rup:Oregon]]
[[ru:Орегон]]
[[sah:Орегон]]
[[zh:俄勒冈州]]
[[zh-min-nan:Oregon]]
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/26}}