«Leonid Brezhnev»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
t
|}
 
'''Leonid Ilitx Brezhnev''', [[errusiera]]z Леони́д Ильи́ч Бре́жнев ([[1906]]ko [[abenduaren 19]]a - [[1982]]ko [[azaroaren 10]]), [[SobietSobietar Batasuna|SobietSobietar Batasuneko]] burua izan zen [[1964]]tik [[1982]] arte. Lehenengo urteetan, beste batzuekin batera partekatu zuen boterea. Alderdiko Idazkari Orokorra urte bertsuen artean izan zen, nahiz bitan Sobiet Goreneko Burua (Estatuburua alegia), [[1960]]tik [[1964]] arte, eta [[1977]]tik [[1982]] arte.
 
== Biografia ==
=== Estreinako urteak ===
Brezhnev [[SobietSobietar BatasunakoBatasuneko Alderdi Komunista]]n [[1931]]n sartu zen. [[1935]]ean graduatu ostean, injeniariaingeniaria izan zen. Aldi berean, alderdiko maila txikiko postuetan aritzen zen, [[Joseph Stalin]]en agintaldian bere ibilbide politikoak gora egin arte. [[Bigarren Mundu Gerra]]n, [[Armada Gorria|Armada Gorriko]] komisario politikoa izan zen. [[1943]]rako, [[Ukraina]]ko fronteko komisario politikoen buru bilakatu zen.
 
Gerra bukatutakoan, Ukrainako hainbat komitetako buruan aritu zen Brezhnev. [[1950]]ean, [[Moldavia]]ra bidali zuten Moldaviako Alderdi Komunistako lehenengo Idazkari Orokor, konkistatu berri lurralde horretako populazio errumaniarra sobiet sistemara egoki zezan. [[1952]]an SBAKko Komite Zentraleko eta Politburoko kidea izendatu zuten.
 
Stalinen heriotzarekin batera, Komite Zentraleko nahiz Politburoko postuak galdu zituen, eta Defentsa Ministerioan kargu bat onartzeko beharra izan zuen. Nolanahi ere, [[1954]]an [[Nikita Khrustxev]]ek Kazakhistango Alderdi Komunistako Idazkariordea izendatu zuen. Hor, Khrustxeven kanpainak sutsu bultzatu zuen, eta berehala Idazkari Orokor bihurtu zen ([[1955]]). [[1956]]rako Alderdiko Komite Zentraleko eta Politburoko karguak berreskuratu zituen. [[1960]]an Sobiet Goreneko Presidumgo burua, hau da, SobietSobietar BatasunakoBatasuneko estatuburua, izendatu zuten. Kargu hori [[1964]]ko uztailean utzi zuen, Khrustxeven Komite Zentraleko bigarren idazkaria bilakatzeko. Orduko Khrustxeven oinordekotzat jotzen zuten.
 
Hiru hilabete geroago, ordea, Khrustxev boteretik kendu zuen aliantzari lagundu zion, eta, ondorioz, Brezhnev Lehen Idazkari bilakatu zen [[1964]]ko [[urriaren 15]]ean. Epe labur batean [[Aleksei Kosigin]]ekin batera agintea partekatu bazuen ere, berehala Brezhnev atera zen buru bakarra.
Estatu buruan, Brezhnevek aginte-afer andana (komunista ez ziren estatuekiko hartu-emana edo barneko garapen ekonomikoa) Kosigin eta [[Nikolai Podgorni]]ren esku utzi zituen. Brezhnevek kanpo eta militar aferak hartu zituen bere gain.
 
[[1967]]-[[1968|68an]], [[Txekoslovakia]]ko [[Alexander Dubcek]] herrialdeko sistema komunista malgutzen saiatu zenean, Brezhnevek mendebaldean ''Brezhnev Doktrina'' deritzona garatu zuen, hots, SobietSobietar Batasunak beste herrialde bateko politikan sartzeko eskubidea dauka baldin eta herrialde horrek gainerako herrialde sozialisten interesak mehatxupean kokatzen baititu. Doktrina honen azpian SobietSobietar Batasunak zein Warsawko aliatuek burututako Txekoslovakiaren inbasioa justifikatzen zen.
 
[[1970]]eko hamarkadan, Mendebaldeko Alemaniarekiko erlazioa normaltzen saiatu zen, [[Ameriketako Estatu Batuak|AEBekikoa]] beratu nahian. Aldi berean, SobietSobietar BatasunakoBatasunaren ahalmen militarra modernizatu eta zabaldu zuen. Bere agintaldian, arma nuklearren parekotasuna lortu zuen AEBekin, eta bere espazio-programak amerikarra gainditu zuen. SESBko itsas-armadak munduko handiena izaten jarraitu zuen. [[Deskolonizazio]] prozesuan, mugimendu eskertiarreiezkertiarrei laguntza militarra eskaini zien.
 
Baina programa handinahi horrek defentsa eta airespazio industriak ongi hornituta uzten bazuen ere, ekonimiakoekonomiako beste arlo batzuk dirulaguntzarikdiru laguntzarik gabe geratu ziren. SobietSobietar BatasunakoBatasuneko nekazaritza, kontsumo-ondasun industria edo osasun zerbitzuak behera joan ziren harmakada osoan zehar, eta, ondorioz, murrizketak eta bizi-kalitatea ere etorri ziren behera.
 
[[1976]]an SobietSobietar BatasunakoBatasuneko mariskal bihurtu zen, Stalinen ondoren herrialdeko kargu militarrik handiena lortu duen estatuburu bakarra. Podgorni ere Presidiumgo burutik kendu zuen 1977ko maiatzean. Hurrengo hilean Brezhnevek hartu zuen postu hori, eta honela, Sobiet historian estatu eta alderdi burua aldi berean izan den pertsona bakarra bilakatu zen.
 
[[1979]]an, [[Jimmy Carter]] AEBetako presidentearekin arma estrategikoak murrizteko akordioa ([[SALT II]]) hitzartu zuen, baina AEBetako senatuak akordioa berresteari uko egin zion. Handik gutxira, [[1979]]ko abenduan, gainera, SobietSobietar Batasunak [[Afganistan]] [[Afganistango gerra (1979-1989)|inbaditu]] zuen. [[Polonia]]n, Elkartasuna (''Solidarnosk'') sindikatua bertan behera uzten lagundu zion [[Wojciech Jaruzelski]]ri. SobietSobietar Batasunean barnan disidentzia isilarazteko ahaleginek ere ez zuten zalantza izpirik erakutsi.
 
Brezhnevek boterean bukaera arte jarraitu zuen osasun arazoak gorabehera. SobietSobietar Batasunari egundoko botere militarra eman zion, baina zabar ibili zen gainerako ekonomia aferetan. Bizi-kalitateak ere behera egin zuen. Gainera, Alderdia ez eraberritzean, zaharkituta utzi zuen.
 
== Argazkiak ==