«Zirauki»: berrikuspenen arteko aldeak

29 bytes removed ,  Duela 8 urte
ez dago edizio laburpenik
| euskaldunak = 7,98
| sorrera =
| herritarra = ziraukarraziraukiar, Ziraukiko
| alkatea = Victoriano Goldaratz Carmona<br />(CAI, indep.)
| webgunea = http://www.cirauqui.com www.cirauqui.com
| oharrak =
}}
'''Zirauki''' [[Nafarroa]]ko udalerria da. [[Lizarrako merindade]]ko herri honek 475 biztanle zituen [[2009]]ko [[urtarrilaren 1]]eko erroldaren arabera. [[Nafarroa]]ko hiriburutik 30 kilometrora dago.
 
== Inguru naturala eta kokapenakokalekua ==
[[Fitxategi:023 Cirauqui village.jpg|250px|thumb|left|Herriaren ikuspegia.]]
Herria, [[Nafarroa]] erdialdean kokatzen da, [[Lizarrako merindade]]aren ekialdeko muturrean. [[N-111]] errepidean kokatzen da [[Gares]]-[[Lizarra]] norabidean, [[Gares]]tik zazpi kilometrora.
 
=== Klima eta landaredia ===
Ziraukiko klima mediterraniarramediterraneoa da orokorreanoro har, nahiz eta udalerriaren iparraldean klima azpimediterraniarrarenazpimediterranoaren ezaugarri batzuk aurkituere badituen. Urteko batez- besteko tenperaturak aldakorrak dira kokagunearen arabera, baina 12 eta 14 gradu artekoak izaten dira. Prezipitazioak 400 eta 500mm500 mm ingurukoak izaten dira herrigunean, eta 800mm800 mm edo gehiagokoak Ziraukiko mendiguneetan. Urteroko egun euritsuak 80 izaten dira batez- beste.
 
Iparralde eta mendebaldean, klima azpimediterraniarrariazpimediterranoari dagozkion landare eta zuhaitz espezieak aurki daitezke. Jatorrizko landareditik 310 hektarea arte baino ez dira kontserbatzen. Herrigunetik gertu zegoen arte eta haritzez osatutako 145 hektareako basoa, [[1940ko hamarkada]]n desagertu zen. Birlandaturiko pinuek 52 hektarea hartzen zituzten [[XX. mendea]]ren amaieran.
 
== Historia ==
[[Erromatar Inperio|Erromatarren]] [[Nafarroa]]ko egonaldiak eragin handia izan zuen Ziraukin, eta historialarien ustetan, gaur egungo San Roman baselizaren aurrekariak, erromatarren garaikoak izan daitezke.
 
[[Erdi Aroa]]n zehar herria [[Lerin]]go konderriko herria izan zen, eta inguruko herriek izan ez zuten egitura administratibo desberdina izan zuen. [[1425]]ean Carlos III.a Nobleak Leringo konderria konderria sortu zuen, bere laba Juana Beaumonteko Luisekin ezkondu ostean. Konderria honako herriek osatzen zuten hasiera batean, [[Lerin]], [[Eslaba]], [[Sada]], [[Sesma]] eta [[Zirauki]]. BeaumontekoBrianda BriandakBeaumontekoak, [[Lerin]]go bostgarrenbosgarren kontesakondesa zenak, Toledoko Diegorekin [[1564]]ean ezkondu zenean, konderria [[Alba]]ko etxeari lotu zuen.
 
== Demografia ==
 
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center"
|+'''Ziraukiko Udala- (2007)'''
| '''Alderdia''' || '''Botoak''' || '''Zinegotziak'''
|-
 
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center"
|+'''Ziraukiko Udala- (2011)'''
| '''Alderdia''' || '''Botoak''' || '''Zinegotziak'''
|-
 
== Euskara ==
[[Nafarroa]]ko gobernuak onartutako [[Euskararen Foru Legea]]ren arabera, Zirauki eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela; etahorrenbestez, hizkuntza ofizial bakarra [[gaztelania]] da. [[2001]]eko erroldaren arabera, herritarren %7,98k zekien [[euskara]]z hitzegiten.
 
[[2008]]an [[IU|Nafarroako Ezker Batuak]] eta [[Nafarroa Bai]]k [[Euskararen Foru Legea]] aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Zirauki) proposamena aurkeztu zuten [[Nafarroa]]ko legebiltzarrean. [[UPN]] ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, [[PSN]] alderdiaren ustegabekoustekabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena<ref>[http://www.euskarakultur.org/eke/accion/noticia.NoticiaViewPDF?noticia_id=16106&idIdioma=1 Euskarakultur.com webguneko albistea.]</ref>.
 
[[2009]]ko [[urtarril]]etik, udalerriaren izen ofiziala Cirauqui <> Zirauki da<ref>[http://www.navarra.es/home_eu/Actualidad/BON/Boletines/2009/8/ Nafarroako gobernuak 2009ko Urtarrilaren 19an kaleratutako dekretua.]</ref>.
 
== Jaiak eta ospakizunak ==
Ziraukik Gurutzearen egunaren inguruan ospatzen ditu jaiak [[irailaren 14]]a, meza, bigantxak eta mozorro lehiaketa izaten dira. "Jai txikiak" bestalde [[maiatzaren 1]]ean ospatzen dira, San Kristobalgo erromeriarekin batera. Santuaren irudia izen bereko parrokiatik atera eta herriko baselizaraino joaten dira ziraukitarrakziraukiarrak.
 
Anizko Andre Mariaren baselizarako erromeria [[abuztuaren 15]]ean izaten da eta San Romanen omenezko jaiak [[azaroaren 18]]aren inguruan. Ospakizuneko ekitaldi nagusia meza ostean izaten da, parrokiatik gaztainak jaurtitzen direlarik. Egunaren amaieran, sua pizten da. Gaztaina jaurtiketa eta suaren piztea, egun batzuk beranduago errepikatzen da, zehazki [[azaroaren 25]]ean, Santa Katalinaren omenezko jaietan.
 
[[Lizarrako merindade]]ko herri askok bezala, Ziraukik San Isidro eguna ospatzen du, nekazarien patroia. Egun ortanhorretan 30 minutu irauten duen prozesioa antolatzen da, parrokiatik, Ziraukiko zelaietara. Bertan herriko abadeak, zelaiak bedeinkatu ostean, herrigunera itzultzen dira ziraukitarrakziraukiarrak. Horrez gain, San Blas eta San Gregorio. [[IhauteriakInauteriak|IhauterietanInauterietan]], herritarrak kalera irten eta Santa AgaterenAgataren omenezko [[euskara|euskal]] abestiak kantatzen dituzte.
 
== Erreferentziak ==