«Batezbesteko aritmetiko haztatu»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
t (Batezbesteko aritmetiko haztatu izenburuaren ordez, Batez besteko aritmetiko haztatu ezarri da: Euskaltzaindiko hiztegia)
t
'''BatezbestekoBatez besteko aritmetiko haztatua''' edo '''batezbestekobatez besteko haztatua''' [[datu]]ei ''haztapen'' edo pisu ezberdina ematen dien batezbestekobatez besteko aritmetikoa da, [[batezbestekobatez besteko aritmetiko sinple]]an ez bezala, non datu guztiek haztapen, pisu edo garrantzi berdina duten. Datu bakoitzaren haztapena edo pisua datuaren garrantziaren edo adierazgarritasunaren araberakoa da.
 
== Kalkulua ==
:''W'' = { ''w''<sub>1</sub>, ''w''<sub>2</sub>, ..., ''w''<sub>''n''</sub>},
 
batezbestekobatez besteko aritmetiko haztatua honela kalkulatzen da:
 
 
== Adibidea ==
 
Ikasle batek bi azterketa egin ditu. Lehenengoan 4 puntu eta bigarrenean 7 puntu lortu ditu. Azterketetan ikasgai osoaren %30 eta %70eko edukinakedukiak sartzen baziren hurrenez hurren, zenbatekoa da bere batezbestekobatez besteko kalifikazioa?
 
[[BatezbestekoBatez besteko aritmetiko sinple]]a erabiltzen bada, batezbestekobatez besteko kalifikazioa (4+7)/2=5.5 puntukoa da, baina horrela bi datuei garrantzi berdina (%50ekoa alegia) ematen diogu. Egokiagoa da batezbestekobatez besteko aritmetiko haztatua erabiltzea, azterketa bakoitza edukinarenedukiaren arabera haztatuz:
 
 
== Aplikazioak ==
 
BatezbestekoBatez besteko aritmetiko haztatua maiz erabiltzen [[prezio indize]]ak kalkulatzeko orduan, ondasun ezberdinen prezio igoerak ondasun bakoitzaren kontsumoaren arabera haztatu behar baitira. BatezbestekoBatez besteko tasak edo [[ehuneko]]ak kalkulatzeko ere erabiltzen da.
 
Adibidez, eskualde bateko bi udalerrien langabezi tasak %6 eta %10 badira hurrenez hurren ezin da besterik gabe esan batezbestekobatez besteko langabezi tasa %8koa denik, batezbestekobatez besteko aritmetiko sinplea erabiliz, bi udalerriek biztanleria aktibo ezberdinak dituztelako. BatezbestekoaBatez bestekoa kalkulatzeko orduan biztanleria aktiboaren arabera haztatu behar da beraz. Biztanleria aktiboak 1000 eta 3000 pertsonakoak badira hurrenez hurren, honela kalkulatzen da batezbestekobatez besteko [[langabezi tasa]], batezbestekobatez besteko aritmetiko haztatua erabiliz:
 
 
 
 
Beraz, batezbestekobatez besteko [[langabezia]] tasa %9koa da.
 
BatezbestekoBatez besteko aritmetiko haztatuaren formula erabili gabe ere eman daiteke batezbestekoabatez bestekoa, langabezi tasaren beraren definizioa erabiliz (langabetu kopurua/biztanleria aktiboa, alegia). Bi udalerrietako langabezi tasak kontuan hartuz, langabetu kopuruak 60 eta 300 dira, guztira 360 langabetu. Beraz, langabezi tasa 360/4000=0.09=%9. BatezbestekoBatez besteko aritmetiko haztatuaren formularen ordezko prozedura hau ohizkoa da batezbestekobatez besteko ehunekoak kalkulatzeko orduan.
 
== Ikus, gainera ==
* [[BatezbestekoBatez besteko geometriko haztatu]]a
* [[BatezbestekoBatez besteko harmoniko haztatu]]a
* [[BatezbestekoBatez besteko aritmetiko sinple]]a
 
[[Kategoria:Batezbestekoak eta zentro-neurriak]]
15.417

edits