«Newtonen legeak»: berrikuspenen arteko aldeak

1.205 bytes removed ,  Duela 9 urte
t (robota Erantsia: li:Wètte van Newton)
== Newtonen lehen legea edo Inertziaren printzipioa ==
 
Kanpo indar baten eraginik ezean , gorputzek pausagunea edo higidura zuzen uniformean jarraitzeari deritzo.
Batzutan, lege honi '''Galileoren printzipioa''' ere deritzo.
 
==Newtonen bigarren legea edo Dinamikaren legea==
<blockquote>''Lex I: Corpus omne perseverare in statu suo quiescendi vel movendi uniformiter in directum, nisi quatenus a viribus impressis cogitur statum illum mutare.''
</blockquote>
 
* ''Berarengan eragiten duen indarrik ez badago, partikula oro abiadura konstantez higiko da erreferentzia sistema inertzialekiko''
 
Gorputz bati eragindako indarra proprtzionala da indarrak gorputzari eragiten dion azelerazioarekiko.
Lehen legeak [[indar]]ra jotzen du gorputzaren abiaduran aldaketak eragiten duen kausa moduan; era berean [[Erreferentzia sistema inertzial]]en kontzeptua sartzen du [[fisika]]n. Sistema ez inertzialak, azeleratuta dauden erreferentzia sistemak dira (edo biratzen daudenak).
 
Nahiko intuitiboa den behaketa honek [[indar]], [[abiadura]] eta egoera moduko kontzeptuen eraikitzea dakar. Gorputz baten egoera bere mugimenduaren berezitasunaren moduan definitzen da, hau da, bizkortasuna eta honen norabidea eta noranzkoa. Indarra, gorputz baten egoera aldaraziko duen akzio moduan geratuko da definituta beraz.
 
Eguneroko bizitzan, gorputzek pixkanaka geldiarazi egingo duen [[marruskadura]] indar bat pairatuko dute. Fenomeno honen ez ulertzeak eragin zuen historian zehar gorputz ororen egoera naturala nulua zela eta beraz, indar bat beharrezkoa zela berau higitzen mantentzeko. Hala ere, Newton eta Galileok frogatu zuten gorputzak higidura zuzen konstantez higitzen direla ez badute inolako indarrik pairatzen. Printzipio hau fisikako historiaren aurkikuntzarik garrantzitsuenetarikoa izan zen.
 
== Newtonen bigarren legea edo Indarraren legea ==
Anonymous user