«Pretoriar Guardia»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Bot: Automated text replacement (-estreineko +estreinako & -Estreineko +Estreinako )
t (Hiztegi Batua: goardia → guardia)
t (Bot: Automated text replacement (-estreineko +estreinako & -Estreineko +Estreinako ))
Pretoriar hitza erromatar armadako pretor (edo jeneral) hitzetik dator. Erromatar buruzagi askok tropen artetik soldadu batzuk hautatu ohi zituzten euren bizkartzain bihurtzeko. Garai batean, talde horren izena cohors praetoria izan zen. Pertsonaia garrantzitsuek zeukaten, [[Julio Zesar]]rek, [[Marko Antonio]]k edo [[Augusto]]k besteak beste. Augusto, botere osoa eskuratzean, konturatu zen tropa indartsu bat batailetan ez ezik, politikan ere beharrezkoa zela. Probintzietako armaden artean, [[Augusto]]k Pretoriar Guardia osatu zuen.
 
=== EstreinekoEstreinako urteak ===
Hastapeneko taldea eta urte batzuk gerokoa, zeinek enperatoreak hil izan zituen, oso ezberdinak izan ziren. [[Augusto]]k uste zuen [[Erroma]]n babesa behar zuela, baina Senatua mehatxatu gabe. Hortaz, 9 kohorte osatu zituen, hasieran 500 gizonekoak eta gero 1.000koak, eta hiru baino ez zeuden jardunean aldi berean. Batzuek Jauregia eta eraikin nagusiak zaintzen zituzten bitartean, besteak [[Erroma]]tik at zeuden akanpaturik. Tropa horiengandik ez zen inolako arriskurik sortzen.
 
[[Augusto]]ren heriotzak Pretoriar Guardiako barealdia apurtu zuen. Augusto izan zen guardia horren leialtasun osoa jaso zuen enperadore bakarra. Hortik aurrera haren indarra erabili zuten Erromako politikan eskua sartu ahal izateko. [[Seiano]] prefektoari esker, [[Erroma]]ren barrura eraman zuten. Honela, azkarrago erabili ahal izaten zuten enperadoreek, baina, aldi berean, enperadoreak pretoriarren menpe geratzen ziren. 31an, [[Tiberio]]k Pretoriar Guardiaz baliatu behar izan zuen [[Seiano]]ren jarraitzaileei kontra egiteko. Leial aritu ziren pretoriarrak, baina haien garrantzi politikoa agerian agertu zen.
 
Kanpoko borroketarako, Pretoriar Guardia besteak bezalakoa zen. EstreinekoEstreinako enperadorrek ez zuten askotan erabiltzen, ordea. Otoren alde egin zuten Lau enperadoretako urtean. Domiziano eta Traianorekin Dazian eta Mesopotamian jardun zuten. Marko Aureliok Danubioko mugan jarri zituen.
 
=== Politikan nahasiak ===
12.090

edits