Ireki menu nagusia

Aldaketak

830 bytes added ,  Duela 9 urte
ez dago edizio laburpenik
 
== Inguru naturala eta kokapena ==
Herria, [[Nafarroa]] ekialdean kokatzen da, [[Zangozako merindade]]aren hegoaldean. [[Lizarra]] eta [[Zangotza]] elkartzen dituen C-132 errepidetikerrepideko 65. kilometroan dagoen gurutzetik kilometro batera dago, 65. kilometroan alegia.
 
Zarek [[Leatxe]]rekin egiten du muga iparraldean, [[Oibar]]rekin ekialdean, [[Ezporogi]]rekin mendebaldean, eta [[Galipentzu]] eta [[Kaseda]]rekin hegoaldean.
[[Erromatar inperioa|Erromatarren]] garaian [[Ledea]] eta [[Eslaba]] arteko [[galtzada| harbidea]] igarotzen zen Zaretik. Garai hartan, [[Zangoza]]ko bidearen ondoan, herrixka bat izan zen. Bertako biztanleak [[mahatsondo|mahasti]] eta [[olibondo|olibadiak]] lantzen zituzten. [[Erdi Aro]]an Zare, inguruko herriekin batera, [[mairu]]en inbasioez babesteko [[gotorleku]] sare baten partaide izan zen.
 
[[1076]]. urtean [[Leire]]ko Raimundo abadeak, Fontanellako jauregiaren dohaintza jaso zuen. [[1084]]tik aurrera, aldi labur batez, Zare [[AragoaAragoiko erresuma]]ko erresumarenren zati izan zen. Zareko familiarik antzinakoena Aznarez familia da. Familia honek [[1236]]an [[Xabierko gaztelua]] jaso zuen [[Tibalt I.a Nafarroakoa|Tibalt I.a]] erregearen eskutik. BestaldeJuana Aznarez de Sada, Maria Azpilikuetaren ama eta [[Frantzisko Xabierkoa]]ren amaren aldeko amona, Zarenleinu jaiohonetakoa zen.
 
[[1425]]etik aurrera Zare [[Leringo konderria|Leringo konderriko]] zati izatera pasatu zen. [[Erromatar inperioa|Erromatarren]] garaian bezalaxe, orduan ere [[mahats]] eta [[gari]]aren [[laborantza]] zen diru sarrera nagusia. [[1846]]. urtean udalerria [[Oibar]]retik bereizi eta [[udalerri]] independiente bihurtu zen.
 
== Ekonomia ==
Herritarren %65a [[nekazaritza]] edo honekin harremana duten ihardueratan aritzen da. [[Ardo|Ardogintza]], [[olibondo|olibadiak]] eta [[labore]]-ekoizpena bereziki garrantzitsuak dira. [[Lursail]] handiak eta [[ortu]] txikiak badaude ere, orokorrean lurraren jabetza nahiko banaturik dago.
 
[[1939]]an sortutako Zareko [[upategi]]ak (Bodega San Francisco Javier SC) ''Palacio de Sada'' izeneko ardoak ekoizten ditu<ref>[http://www.bodegadesada.com/index.htm {{es}}{{en}} Zareko upategiaren webgunea]</ref>.
 
== Ondarea eta monumentuak ==
* '''San Bizente [[eliza]]''' [[XVI. mende]]koa, [[gotiko]] berantiar estilokoa. [[Oinplano]] erregularra eta [[nabe|habearte]] bakarra du. Lau angeluko [[dorre]]a, oso sendoa. Barnean [[XVII. mende]]ko [[erretaula]] [[erromanista]] ikus daiteke, Joan Huici eta Joan Berroetak egina<ref>Gran Enciclopedia Navarra. CAN. ISBN 84-87120-02-4</ref>.
* '''Santa Luzia [[ermita]]'''
* '''Santa Eufemia [[ermita]]'''
* [[Pizkunde]] estiloko '''gurutzea'''
 
== Azpiegitura eta garraioak ==
* {{eu}} [http://www.lasonet.com/sadafotos.php Zareko argazkiak lasonet.com webgunean.]
* [http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=eu&geocode=&q=sada,+navarra&sll=37.0625,-95.677068&sspn=31.564064,56.513672&ie=UTF8&hq=&hnear=Zare,+Nafarroa,+Espainia&ll=42.58534,-1.396953&spn=0.057254,0.110378&z=13&layer=c&cbll=42.585567,-1.396978&panoid=1vKHf6UAiVVi6aPnXAev7w&cbp=12,336.34,,0,-11.38 Zareko Tafalla etorbidea Google Street View-n.]
* {{es}} [http://www.navarra.es/home_es/Navarra/272+Municipios/entidad.htm?IdEnt=541 Zareri buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.]
* {{es}} [http://www.euskomedia.org/aunamendi/103734 Zareri buruzko informazioa Auñamendi Entziklopedian]
 
{{Nafarroako udalerri aurkibidea}}
29.125

edits