«Rigel»: berrikuspenen arteko aldeak

5 bytes added ,  Duela 10 urte
t
Robot: Cosmetic changes
t (robota Erantsia: simple:Rigel)
t (Robot: Cosmetic changes)
'''Rigel''', (β [[Orionis]], β Ori edo 19 Orionis), [[Orionis]] [[konstelazio]]ko [[izar sistema]] bat da. [[Bayerren izendapena|Bayerren izendapenizendapenean]]ean Beta den arren, eta horrek, konstelazioko bigarren izarrik dizdiratsuena dela esan nahiko lukeen arren, bere +0,18ko itxurazko magnitudeak, konstelazioko izarrik dizdiratsuena bezala kokatzen du, [[Betelgeuse]] edo α Orionisen aurretik
 
== Izena ==
Nebulosa gune batetan mugitzen denez eta hain dizdiratsua denez, Rigelek, gertuko zenbait hauts laino argiztatzen ditu, horietatik nabarmenena, [[IC 2118]] edo Sorgin Buru Nebulosa delarik. Rigel, dirudienez, [[Orion Nebulosa]]ri ere lotuta dago, nebulosa hau, ikusmen lerro berean dagoen arren, Lurretik bi aldiz urrunago dagoelarik. Distantzia diferentzia gora-behera, Rigelen espazioko ibilbidearen proiekzioak, estimatutako bere adina, 10 milioi urtekoa kontutan hartuz, nebulosatik gertu kokatzen du. Rigel, batzuetan, [[Orion OB1 Izar Elkartea]]ren kidetzat hartzen den arren, gugandik hurbilegi dagoela dirudi elkarte horretako benetako kidetzat hartua izateko, Betelgeuse bezala, bere jaiotza tokitik kanporatua izan ez bazen behintzat.
 
Rigel, bere dizdiran aldaketa txikiak dituen [[izar aldagarri]] bat da, izar supererraldoietan oso ohikoa ez den fenomenoa. Aldakortasun maila, 0,3 eta 0,03 magnitude bitartean dago, %3 eta %30aren arteko bariazioaren baliokidea, periodoa, 25 egunekoa delarik. Aldakortasun hori, sisteman laugarren izar baten existentziagatik dela proposatu da, baina, orokorrean, benetako arrazoia, izar nagusiaren azaleko [[izar aldagarri pultsagarri|pultsaziopultsazioak]]ak direla uste da.
 
== Izar sistema ==
Rigel, [[izar bitar]] bisual bezala ezagutzen da [[1831]]tik gutxienez, lehen aldiz, [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]]k neurtu zuenean. Izar lagunak, Rigel Bk +6,7ko magnitudea duen arren, 500 aldiz dizdiratsuagoa den Rigelengandik hain gertu egotea, 150 milimetro baino gutxiagoko teleskopioentzako benetako erronka da. Rigelengandik estimatutako distantziara, Rigel B, izar nagusitik, 2500 unitate astronomiko baino gehiagoko distantziara dago, eta, ondorioz, ez da orbita mugimendurik nabaritu, [[mugimendu propio]]a banatzen duten arren.
 
Bere aldetik, Rigel B, [[izar bitar]] bat da, euren artean, 100 unitate astronomikoko distantzia dagoen [[sekuentzia nagusia|sekuentzia nagusinagusiko]]ko bi izarrez osatua dagoena. Izar bitar honen [[orbita periodo]]a 400 urtekoa da. 15 magnitudeko laugarren izar bat ere, dirudienez, sistemari lotua dago. Bisualki 44 segundu sexagesimaletara, 11500 unitate astronomikoko distantziaren baliokidea dena, barnealdeko hirukote dizdiratsuaren inguruan orbita bat betetzen 250.000 urte ematen dituen [[nano laranja|K motako nano]] bat izan daiteke.
 
[[Kategoria:Izarrak]]
[[Category:Izarrak]][[Category:Astronomia]][[Category:Astrofisika]]
[[Kategoria:Astronomia]]
[[Kategoria:Astrofisika]]
 
[[be:Рыгель]]