Balkanetako Lehen Gerra

Balkanetako Lehen Gerra, 1912 eta 1913 urteetan, Balkandar Liga (Bulgaria, Grezia, Montenegro eta Serbia) eta Otomandar Inperioaren artean gertatu zen gerra bat izan zen. Ligaren helburua otomandarrak Europatik kanporatu eta Balkanetako lurraldeak banatzea zen. Gerra, Inperioaren porrotarekin amaitu zen, militarki aliatuen azpitik zeena, baina hauen arteko desadostasunek, berehala, gatazka militar berri bat eragin zuten, Balkanetako Bigarren Gerra. 1912ko urriaren 8an hasi zen ofizialki eta 1913ko maiatzaren 30ean amaitu zen Londresko Itunarekin.

Balkanetako Lehen Gerra
Balkanetako Gerrak
Balkanskata voina Photobox.jpg
Otomandar gudarosteak Kumanovoko guduan; Serbiar armadak Mitrovica hartzean; greziar erregea eta bulgariar tsarra Tesalonikan; Bulgariar artilleria astuna.
Data 1912ko urriaren 8a1913ko maiatzaren 30a
Lekua Balkanak eta Egeo
Emaitza Balkandar Ligaren garaipena
Gudulariak
Balkandar Liga
 Bulgaria
 Serbia
 Grezia
 Montenegro
 Otomandar Inperioa
Buruzagiak
Montenegro Nikolas I.a
Montenegro Radomir Putnik
Serbia Petar Bojović
Serbia Stepa Stepanović
Bulgaria Vladimir Vazov
Grezia Konstantino I.a
Grezia Panagiotis Danglis
Grezia Pavlos Kountouriotis
Otomandar Inperioa Nazım Pasha
Otomandar Inperioa Essad Pasha
Otomandar Inperioa Ali Rıza Pasha
Indarra
Montenegro 35.000
Serbia 230.000
Bulgaria 300.000
Grezia 115.000
Otomandar Inperioa 250.000

Serbiak, Errusiaren laguntzarekin, aliantza batzuk egin zituen Balkanetako gainontzeko nazioekin 1912an Otomandar Inperioari penintsulako bere lurraldeak kentzeko.[1] Bulgariarekin aliantza militar bat sinatu zuen martxoaren 13an; honek Greziarekin bat egin zuen maiatzaren 29an eta Montenegrok ligarekin bat egin zuen iraila eta urria bitartean.[1] Balkandar Ligako Otomandar Inperioaren aurkako gerra, urriaren 8an hasi zen, Novi Pazar hiriaren aurkako montenegroar eraso batekin, zeinari bulgariar erasoaldi bat jarraitu baitzitzaion Trazian.[1] Bulgariako indarrek otomandarrak garaitu zituzten Lule-Burgasen hilaren amaieran, eta Adrianopolis setiatu zuten, inperioko hiriburua zen Konstantinoplaren aurka zihoazela.[1] Çatalcako defentsa lerroaren aurrean gelditu ziren, hiritik hogeita hamar kilometro mendebaldera.[1] Bitartean, serbiarrak Mazedonian eta Kosovon sartu ziren eta mendebaldetik aurrera zihoazen unitate montenegroarrekin bat egin zuten.[2] Otomandarren 2. armada, garaitua, Albaniara erretiratu zen azaroaren hasieran; greziarrak hilaren 8an iparralderantz joan ziren eta Tesalonika hartu zuten. Aliatuek, Europan bi hilabete baino gutxiagoan destinatutako bi otomandar armadak garaitu zituzten, eta Inperioari euren lurralde balkanikoak kendu zizkieten.[3] Abenduan sinatu zen borrokei aldi baterako amaiera eman zien armistizioa.

Bake negoziazioak Londresen hasi ziren 1912ko abenduaren erdialdean.[3] Otomandar gobernu berriak, Turkiar Gazteek 1913ko urtarrilean inposatua, Adrianopolis kontserbatzearen erabakiak negoziazioak zapuztu egin zituen.[3] Ondorioz, liskarrak otsailean hasi ziren berriro.[3] Martxoan, bulgariarrak alferrik saiatu ziren Konstantinoplako defentsetan zuloa irekitzen.[3] Bestalde, Adrianopolisi laguntza emateko otomandar saiakerek porrot egin zuten, eta hiriak martxoaren 28an kapitulatu zuen. Orduan hasi ziren berriro bake negoziazioak, eta ekainaren 10ean Londresko Ituna sinatuta amaitu ziren.[3] Honen ondorioz, otomandarrek XV. mendetik gobernatu zuten europar lurraldeak galdu zituzten, Konstantinopla eta bere inguruak izan ezik.[3] Hala ere, Balkandar Ligako kideen arteko desadostasunek, konkisten banaketagatik, Balkanetako Bigarren Gerra eragin zuten hilabete amaieran.[3]

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e Erickson 2001, 2 orr. .
  2. Erickson 2001, 2-3 orr. .
  3. a b c d e f g h Erickson 2001, 3 orr. .

BibliografiaAldatu

  • (Ingelesez) Çeku, Ethem. (2019). «The Policy of Serbian Expansionism, with Specific Reference to Albanians in the Decade Preceding the Balkan Wars» The International History Review 41 (1): 23-38 doi:10.1080/07075332.2017.1402802.
  • (Ingelesez) Erickson, Edward J.. (2001). Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War. Greenwood Press ISBN 0-313-31516-7.

Kanpo estekakAldatu