Austria-Prusia Gerra

Austria-Prusia Gerra[1], Zazpi Asteetako Gerra edo Alemaniako Gerra Zibila Austria eta Prusiaren arteko gatazka militar bat izan zen. Prusia garaile irten zenez, Alemaniako estatu nagusi bihurtu zen.

Austria-Prusia Gerra
Alemaniaren Bateratzea
Schlacht-bei-koeniggraetz-von-georg-bleibtreu.jpg
Königgrätzeko gudu erabakiorra, Georg Bleibtreuren margolana
Data1866
LekuaBohemia, Alemania, Italia eta Adriatikoa
EmaitzaPrusiar-Italiar garaipena
Lurralde-aldaketakPrusia Hanover, Schleswig-Holstein, Hesse-Kassel, Frankfurt, Nassau eta Hesse-Darmstadtekin batzen da; Italia Veneziarekin batzen da.
Gudulariak
Austria

Saxonia
Bavaria
Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg Baden
Württemberg
Flag of Hanover 1837-1866.svg Hanover
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg Hesse-Darmstadt
Flag of Hesse.svg Hesse-Kassel
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg Reuss Lerro Gorena
Flagge Herzogtum Sachsen-Meiningen.svg Saxe-Meiningen
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Schaumburg-Lippe

Flagge Herzogtum Nassau (1806-1866).svg Nassau

War Ensign of Prussia (1816).svg Prusia
Italia
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Schwerin
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Strelitz
Civil flag of Oldenburg.svg Oldenburg
Flagge Herzogtum Anhalt.svg Anhalt
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg Brunswick
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saxonia-Altenburg
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg Saxonia-Koburgo eta Gotha
Flagge Fürstentum Lippe.svg Lippe
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Schwarzburg
Flag of Germany.svg Waldeck
Flag of Bremen (middle arms).svg Bremen
Flag of Hamburg.svg Hamburg

Flag of the Free City of Lübeck.svg Lübeck
Indarra
600.000 austriar eta alemaniar aliatu 500.000 prusiar eta alemaniar aliatu
300.000 italiar
Galerak

Gerra horrek oinarrian bi potentzia horiek Konfederazio Germaniarraren nagusitasuna lortzeko zuten norgehiagokan izan zuen. 1864an, Prusia eta Austria Dukerrien Gerran aliatuak izan ziren. Gerra honrr amaiera eman zion Gasteingo Konbentzioan ezarritakoaren arabera, Holsteingo dukerria Austriaren mende geratu zen, eta Schleswig eta Lauenburg, Prusiaren mende, baina bietako bat bera ere ez zen adostutakoarekin gustura geratu.

1865eko urrian, Miarritzen Otto von Bismarck kantziler prusiarrak Napoleon III.a austro-prusiar gatazka batetik kanpora geratuko zela aurreikusi zuen eta Prusiak Italiako Erresumari Venezia bereganatzeko laguntza emateko konpromisoa hartzen zuen. Napoleon III.ak gatazkak luze joko zuela uste izan zuen, baita bitartekari lanak egiteko aukera emango ziola ere eta, beharbada, lurralde abantailak jasoko zituela. Enperadoreak italiarren aurrean bitartekari lanak egiteko konpromisoa hartu zuen, Austriaren aurkako aliantza eraso-defentsiboarekin lortu zena, 1866ko apirilean sinatu zena.

Bismarck kantzilerrak nahita trabatu zuen austriarren Holsteingo kudeaketa, eta tropak bidali zituen dukerri hartara. Austriak Frankfurteko Dietari (hots, Konfederazioaren asanbladari) kexua agertu zion, Errusiaren neutraltasuna ziurtatu ondoren, eta Italiako erresumarekin zuen aliantzarekin kontatuz, Bavaria, Hanover, Hesse-Kassel, Saxonia, Würtemberg eta beste estatu batzuk Austriaren alde jarri ziren.

Austriak gerra adierazpena egin zuen 1866ko ekainaren 14an, eta Prusiako armadak Hanover eta Hesse-Kassel konkistatu zituen, Bohemia eta Saxonia inbaditu zituen, ondoren, armada austriarra garaitzeko uztailaren 3an, Sadowako guduan (Königgrätz, alemanez, gaur egun Txekiar Errepublikako lurraldean), Helmuth von Moltke jeneralak eginiko mugimenduari esker. Prusiar tropen mugikortasuna, trenbide sareari esker, erabakiorra izan zen garaipena lortzeko.

1866ko abuztuaren 23an, Pragako bakearekin, Konfederazio Germaniarra desagertu zen. Prusiak Hanover eta Hesse-Kassel bereganatu zituen, Austriak Holstein Prusiari eman zion, gerrako kalte ordaina ordaindu eta Venezia Italiari eman zion, Vienako Bakea sinatu ondoren. Prusiak Iparraldeko Alemaniar Federazioa eratu zuen eta Austriak bere gainontzeko lurraldeak 1867an sortutako Austria-Hungariako inperioan batu zituen.

Iparraldeko Alemaniako KonfederazioaAldatu

Honela, Prusia, Alemaniako potentzia nagusia bihurtu zen, eta Meno ibaiaren iparraldean zeuden estatuen bateratzea ezarri ahal izan zuen, 1867an sortua. Aliantza honek Konfederazio Germaniarra ordeztu zuen. 22 izan ziren Iparraldeko Alemaniako Konfederazioa osatu zutenak. Botere legegilea bi asanbladetan banatua geratu zen: Reichstaga (parlamentua), eta Bundesrata (Kontseilu Federala).

Konfederazioak, Bavaria, Wurtemberg eta Badeneko dukerri handiarekin ezarri zituen aliantzak, euren tropak, Prusiaren erregearen agindupean jartzeko konpromezua hartu zutenak beste estatu batek Konfederazioko estatu partaideren bati erasoz gero. Dieta, sufragio unibertsal bidez aukeratua izan zen; eta Konstituzio berria 1867ko uztailaren 1ean sartu zen indarrean. Bismarck bihurtu zen Konfederazioko kantziler.

Konstituzioan, Estatu bakoitza, justizia, gurtza, irakaskuntza eta ekonomia arloan autonomoa izango zela jartzen zuen. Konfederazioaren eskumenak, berriz, Armada, Marina, kanpo politika, merkataritza legegintza, txanpona, legegintza zibila eta posta ziren. Botere exekutiboa, Prusiako erregeak, heredentziazko izaeraz, egiten zuen presidentzian zegoen. Berau zen kanpo politikaren arduraduna, Armadaren komandante gorena, eta, kantzilerraren bidez bere boterea erabiltzen zuena. Kantzilerrak, erregearen aurrean bakarrik erantzun behar zuen.

1871. urtean Frantzia-Prusia Gerraren ondoren, Alemaniar Inperioa eratu zen, Konfederazioaren antolakuntza eskema hartu zuena.

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu