Ireki menu nagusia
Erromako Koliseoa, Italia.

Anfiteatro hitza antzinako grezieratik dator, ἀμφιθέατρον ('amphitheatron') edo "antzokia harearen inguruan". Zibilizazio erromatarrean leku publiko bat zen espektakuluak zein jokoak egiteko. Jokoak bi motatakoak ziren:

  • munera: gladiadoreen arteko borrokak
  • venationes, animalien arteko borrokak

Eraikuntza hauek erromatarrek propio sortutakoak dira Kristo aurreko bigarren mendean; beste zibilizazioetan ez dugu hauen aurrekaririk aurkitu. Anfiteatro zaharrenak Etrurian eta Campanian eraiki ziren.

Anfiteatroak zirkularrak ziren eta harea eta inguruko gradak bereizi zituen. Lau aldetan banatzen ziren:

  • foro berezi bat autoritateentzat
  • behekoa: senatarientzat eta goi karguentzat
  • erdikoa: pleberako
  • goikoa: emakumeentzat eta eskubide gabeko pertsonentzat.

Antzokiak eta Erromatar zirkuak desberdinak ziren bai formaz baita ere funtzioez. Antzokiak zirkuluerdiko forma zuen eta antzezlanak antzezteko erabiltzen zen. Zirkua, aldiz, eliptikoa zen eta lasterketak egiteko erabiltzen zen.

Anfiteatro ezagunena, zalantzarik gabe, Erromako Koliseoa, Italia da. Haren benetako izena, latinez, Amphitheatrum Flavium zen.

Antzinako anfiteatroakAldatu

Lehenengo anfiteatro finkoa Pompeian eraiki zen, K.a.70 urtean; Pompeian bertan aurkitutako inskripzio batek horrela adierazten du. Erroma hiriko lehendabizikoa Estatilio Tauro anfiteatroa izan zen, K.a.29an eraikia. Dena dela, ezagunena Erromako Koliseoa edo "Flavio anfiteatroa" da; izena Flavia dinastiak eraikitzeko agindua eman zuelako datorkio. Zehatz-mehatz Vespasianok eman zion hasiera eta Tito haren semea bukaera eman zion. Eraikuntza hauek tamaina oso handiak zituzten.

Erromatar anfiteatroen katalogoaAldatu

 
Tarragonako Anfiteatro erromatarra.

Ondo kontserbatuta gutxienez 75 anfiteatro inguru ezagutu dira orain arte, Inperio Erromatarraren eraginpean eraikiak.

AlbaniaAldatu

AlemaniaAldatu

AljeriaAldatu

  • Cherchell, antzinako Caesarea Mauritaniae.
  • Lambaesisko aztarnategia, Tazoult-Lambèze inguruan.
  • Tipasa aztarnategia, kostaldean.

AustriaAldatu

  • Petronell, antzinako Carnutum.
  • Zollfeld ( Maria Saal ), la antzinako Virunum. Gladiadoreen eskola zen.

BulgariaAldatu

KroaziaAldatu

EspainiaAldatu

FrantziaAldatu

 
Antzinako Capuaren Anfiateatroa.

GreziaAldatu

HungriaAldatu

  • Aquincum, egungo Budapest: bi anfiteatro, bata zibila, bestea militarra.
  • Brigetio, egungo Szőny

ItaliaAldatu

KataluniaAldatu

LibiaAldatu

MarokoAldatu

  • Lixusko aztarnategia, Larachetik gertu.

SuitzaAldatu

TunisiaAldatu

 
Aljerian, Tipasako Anfiteatroa.

TurkiaAldatu

Kanpo loturakAldatu