Allin

Nafarroa Garaiko udalerria


Allin[3] ([aʎin]) Nafarroako mendebaldean dagoen udalerria da, Lizarrerrikoa. 840 biztanle zituen 2014. urtean.

Allin
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Allín - Ayuntamiento 01.jpg
Allingo Udaletxea
Allingo bandera
Bandera

Allingo armarria
Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
MerindadeaEscudo de Estella.svg Lizarra
EskualdeaLizarrerria
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofizialaBandera de Allin.svg Allín
AlkateaMaría Ascensión Garritz Erripa (CIVA, indep.)
Posta kodea31010
INE kodea31011
Herritarraallindar
Geografia
Koordenatuak42°42′32″N 2°04′32″W / 42.708888888889°N 2.0755555555556°W / 42.708888888889; -2.075555555555642°42′32″N 2°04′32″W / 42.708888888889°N 2.0755555555556°W / 42.708888888889; -2.0755555555556
Azalera43 km²
Garaiera455 metro
Distantzia50 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria884 (2021: Green Arrow Up.svg 10)
alt_left 407 (%46)465 (%52.6) alt_right
Dentsitatea20,56 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 28,09
Ugalkortasuna[1]‰ 42,17
Ekonomia
Jarduera[1]% 76,85 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 13,09 (2013)
Euskara
Euskaldunak[1][2]% 15,40 (2018: Green Arrow Up.svg %7,3)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.allin.es

Ega eta Urederra ibaien ertzetan kokatuta dago, Lokizko mendilerroaren azpian eta Ameskoak ondoan dituelarik.

GeografiaAldatu

Inguru naturala eta kokapenaAldatu

Allin Lizarrako merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 50 kilometrora. Herrira heltzeko NA-718 errepidea hartu eta Amillaotik gertu dagoen NA-7138 errepidea jarraituz ailegatzen da herrira. Allinek bi kale nagusi ditu: Ironda kalea, eta Zarratonda kalea.

Iparraldean Ameskoabarrenekin ditu mugak; hegoaldean Aiegi eta Iguzkitzarekin; ekialdean Abartzuza, Deierri eta Lizarrarekin; eta mendebaldean, Metautenekin.

Lokiz mendilerroa mendebaldean eta Urbasa iparraldean ditu muga naturalak. Halaber, Urederra ibaiak udalerri hau zeharkatzen du.

Klima eta landarediaAldatu

Haranaren gehiengoak klima azpimeditarraniarraren ezaugarri tipikoak ditu eta prezipitazioak eta tenperatura aldakorrak dira altueraren arabera. Urteko batez besteko prezipitazioak 600 eta 1.200mm bitartekoak eta batez besteko tenperatura 11 gradu ingurukoa izaten da. Urteroko egun eurituska 80 dira haranean, eta 120 gune menditsuenetan.

Ekialdeko eta mendebaldeko mendien gainetan, klima atlantiarraren berezko landaredia ikus daitekeen arren, zuhaitz eta landare gehienak klima mediterraniarrekoak dira. Udalak eginiko sailkapenaren arabera, 1.041 hektarea amezti, 354 hektarea arte eta 147 hektarea pago daude.

Estazio meteorologikoaAldatu

Allingo Amillao kontzejuan, itsasoaren mailatik 498 metrora, Nafarroako gobernuak 1981ean jarritako estazio meteorologikoa dago.[4]

KontzejuakAldatu

Ondoko kontzejuek osatzen dute Allin udalerria: Amillao, Aramendia, Arbeitza, Artabia, Etxabarri, Eultz, Galdio, Larrion (herriburua), Muneta eta Zubielki.

DemografiaAldatu

Allingo biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 46 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,64a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

PolitikaAldatu

Udal hauteskundeakAldatu

Allingo alkatea CIVA (Coalición Independiente Valle de Allín) herri ekimeneko María Ascensión Garritz Erripa da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Udaletxeko zazpi zinegotziak lortu zituen. Baliogabeko botoak 31 izan ziren (emandako guztien %8,76) eta boto zuriak 46 (botoen %13,00). Abstentzioa %50,70ekoa izan zen.

Allingo Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Coalición Independiente Valle de Allín 281 7

2011n bi izan ziren aurkeztutako zerrendak; CIVAk 5 hautetsi eta alkatetza (Garritzen esku berriro ere) erdietsi zituen; IDAk (Independientes de Allín), ordea, 2.

Allingo Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
CIVA 273 5
IDA 142 2
Allinko udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[5] 2011[6] 2007[7] 2003[8] 1999[9] 1995[10] 1991[11] 1987[12] 1983[13] 1979[14]
Allin Harana Independente Koalizio %59,31 4 %63,19 5 %87,00 7 %55,22 4 %51,67 4 - - - - - - - - - -
Allin Bizirik Independenteak %37,23 3 %32,87 2 - - - - - - - - - - - - - - - -
Allinko Independente Batasun - - - - - - %41,75 3 - - - - - - %50,34 4 - - - -
Larraiza Elkarte - - - - - - - - %46,55 3 - - - - - - - - - -
Allin Elkarte Independente - - - - - - - - - - %88,35 7 %46,06 3 %46,53 3 - - - -
Allin Batasuna - - - - - - - - - - - - %52,98 4 - - - - - -
Independenteak 2 - - - - - - - - - - - - - - - - - - %60,6 4
Independenteak 1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - %39,4 3

AlkateakAldatu

2007-2011 María Ascensión Garritz Erripa CIVA
2011- María Ascensión Garritz Erripa CIVA

UdaletxeaAldatu

  • HELBIDEA: Jasokunde kalea, 1 (Larrion kontzejua)

GarraioaAldatu

Araba Bus sareko   lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

  Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
6 Gasteiz
(geltokia)
Gasteiz (Bastiturri)Gasteiz (epaitegiak)Gasteiz (unibertsitatea)ArgandoñaAndolluTrokonizIxonaEgiletaAzazetaBirgaragoienBirgarabarrenMaeztuAtauriAntoñanaSantikurutze Kanpezu (gasolindegia)Santikurutze Kanpezu (markesina)ZuñigaAzeduAntzinMendilibarriMurietaZufiaZubielkiLizarra (zezen-plaza) Lizarra
(geltokia)

KulturaAldatu

EuskaraAldatu

Euskara ibarreko hizkuntza arrunta izan zen XIX. mende arte. Izan ere, toponimiak zein Zufiatik heldu zaigun 1522ko ezkontz promesako formula batek hala egiaztatzen dute. 1806an, Amillaoko euskara itxitzat jo ohi zen. Hala ere, XVII. mendetik Arbeitzara joaten ziren erromesek, haietako asko erdaldunak izanda, euskararen galera bizkortu zuen.

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Allin eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %8,04k zekien euskaraz hitz egiten. 2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

Herritzar ezagunakAldatu

BibliografiaAldatu

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa