Aldiri. Arkitektura eta abar

aldizkari zientifikoa
Aldiri aldizkariaren logoa.jpg
Izena Aldiri. Arkitektura eta abar (AAA)
Sortze urtea 2009
Mota Arkitektura aldizkaria
Saltzen den lurraldea  Euskal Herria
Hizkuntza Euskara
Maiztasuna Hiruhilabetekaria
Argitaratzailea Udako Euskal Unibertsitatea
Zuzendaritza Unai Fernandez de Betoño, Ula Iruretagoiena, Kepa Iturralde, Ander Gortazar, Anartz Ormaza, Itsaso Larramendi, Ander Zangitu, Ianire de Andres eta Laura Maioz
ISSN 1889-7185
Webgunea www.aldiri.eus

Aldiri. Arkitektura eta abar arkitektura eta inguruko gaiei buruzko euskarazko aldizkaria da, 2009an sortua. Udako Euskal Unibertsitateak argitaratzen du. Hiruhilabetekari monografikoa da, arkitekturaz gain beste hainbat diziplina ere ukitzen dituena, besteak beste, hirigintza, artea, ekologia, paisaia, eraikuntza, geografia eta soziologia.[1][2] Urtean 4 zenbaki argitaratzen ditu eta jatorrizko eta argitaragabeko ikerketak zabaltzea du helburu, arkitekturaren kritika zein didaktika lantzea. Dialnet eta Latindex indexazio-zerbitzuetan sartuta dago.[3][4] Testuak CC-BY-SA lizentziarekin zabaltzen ditu eta irudiak egile-eskubideen pean, kontrakoa adierazi ezean. Aldizkariak diseinu zaindua du, eta arkitekturako eremu batzuetan aintzakotzat hartzen da aldizkaria.[5][6][7][8][9][10][11][12]

Izenaren jatorriaAldatu

Aldizkariaren izena bizi garen "aldiri" izeneko espazio mota zehaztugabe eta mugagabetik dator. Literaturak sarri erakutsi du baserriaren eta kalearen arteko aldea, landako eta hiriko munduen arteko kontrastea. Azken hamarkadotan, berriz, lausotzen eta desagertzen ari da dikotomia hori. Landagunea hirigunearen antza hartzen ari da, eta alderantziz. Aldiri izeneko espazio mota zehaztugabe eta mugagabean bizi gara jada.[13]

Sorrera (2009)Aldatu

Aldizkariko sortzaileak Unai Fernandez de Betoño, Ibai Gandiaga, Ula Iruretagoiena eta Agurtzane Elguren izan ziren. 2009an argitaratu zuten 0 zenbakia, "Hasiberriak. Arkitekto gazteon komeriak" izenburupean,[15] eta lehendabiziko zenbaki hartako parte-hartzaileen artean zeuden Kepa Iturralde, Maider Uriarte eta Ander Gortazar besteak beste, ondoren erredakzio kontseiluko parte izango zirenak. Aldiri talde-lanaren emaitza izan da hasieratik, garai hartan baziren arkitekturazko oinarrizko liburu batzuk euskarara itzuliak (Müller-ren Arkitektura Atlasa,[16] Paricioren Arkitekturaren eraikuntza,[17] edo Solà-Moralesen Hiri-hazkunde motak[18]), baina taldeak euskarazko berezko sorkuntza bultzatu nahi zuen, eta ez soilik arkitekturaz modu ortodoxoan aritu nahi, beste hainbat aldizkariren moduan; bestelako gaiei ere tartea eskaini nahi zieten: hirigintza, lurralde-antolamendua, artea, soziologia, ekologia, ekonomia... Zenbaki bakoitzean Joseba Larratxe Josevisky arkitektoren komiki bat ere sartu zuten.[19]

EboluzioaAldatu

 
Aldiri aldizkari berria (Argia, 2010)[14]

Aldizkariaren formatua akademikoagoa bihurtu zen denborarekin. Euskarazko Uztaro aldizkari zientifikoaren bideari jarraituz Aldirik Dialnet, Latindex eta MIAR indize eta katalogo akademikoetan agertzea lortu zuen. Aldizkariko lantaldeak antolatzaile eta kolaboratzaile berriak integratzeko ahalmena erakutsi du urteak pasatu ahala: Leire Milikua, Anartz Ormaza, Ianire de Andres, Ander Zangitu, Itsaso Larramendi eta beste arkitekto batzuk ere bildu dira proiektura. Horrela, 2020ko hasieran erredakzio-kontseiluko kideak hauek ziren: Unai Fernandez de Betoño, Ula Iruretagoiena, Kepa Iturralde, Ander Gortazar, Anartz Ormaza, Itsaso Larramendi, Ander Zangitu, Ianire de Andres eta Laura Maioz.[13][20][5][21]

Arkitekturari buruzko euskarazko ikerkuntzaren sustatzaileaAldatu

 
Ugartemendia arkitektoaren San Isidro baseliza (Aldiri, 2010)[22]

Aldizkariak aukera ematen du euskaraz egiten ari diren ikerketak ezagutzeko, zabaltzeko; inguruko eta kanpoko proiektu interesgarriak ezagutzeko... adituekin egindako elkarrizketak irakurtzeko.

Unibertsitate mailako arkitektura-ikasketak ia osorik euskaraz ikasi ahal izatea lortu zen Euskal Herriko Unibertsitatean XX. mendeko hasieran 30 urteko ahaleginari esker, baina euskarazko arkitektura-ikerketa hutsaren hurrengoa zen aldizkaria sortu zenean, euskarazko tesi bakarra zegoen eginda garai hartan. Aldizkaria nolabaiteko hazia izan zen alor horretan eta aldizkariaren 10 urteurrenerako euskarazko tesiak hamar ziren, honako hauek:[23][24]

Arkitekturari buruzko artikulugintzan Aldiri zegoen bakarrik hasieran, eta horrela jarraitzen du. Kongresuetako artikuluei dagokienean ere progresio apur bat nabaritu da: arkitekturaz bi artikulu argitaratu ziren 2015ko Ikergazte kongresuan (M. Uriarte eta I. Otamendi),[25] hiru artikulu 2017koan,[26] eta lau artikulu Baionan antolatu zen 2019koan.[27]

Euskarazko berezko liburugintzan, UEUren magaletik sortu dira gehien-gehienak. Aldiri jaio zenean arkitekturari buruzko liburuak hiru baino ez ziren, baina aldizkariaren 10. urteurrenean 16 izatera heldu ziren.[28]

Landutako gaiakAldatu

 
Aldiri28: Arkitektura eta Hezkuntza
 
Lurralde eta Hizkuntza jardunaldia (2018-10-10)

Zenbaki bakoitza monografikoa izanda, Aldirik hainbat gai jorratu ditu 10 urtetan, jendeari hainbat alor gerturatu dizkio; eta hein batean, ikertzaile, idazle eta irakurle sare txiki bat josi du. Hauek dira landu dituen gai monografikoen gaiak:

  • 39: “Fikzio hiriak” (2019)
  • 38: “Memoriaren espazioa” (2019)
  • 37: “Topaketen kartografia II” (2019)
  • 36: “Sitopia” (2018)
  • 35: “Eraikitzearen ekonomiaz” (2018)
  • 34: “Bestelako arkitektoak” (2018)
  • 33: “Topaketen kartografia” (2018)
  • 32: “Lurraldea eta hizkuntza” (2017)
  • 31: “Parametrikoki” (2017)
  • 30: “Generoa eraiki!” (2017)
  • 29: “Suburbia” (2017)
  • 28: “Arkitekturaren hezkuntza” (2016)
  • 27: “Hezkuntzaren arkitektura” (2016)
  • 26: “Gizarte zaharra, arkitektura berria” (2016)
  • 25: “Donostia, kulturaren hiria?” (2016)
  • 24: “Paisaia Badator” (2015)
  • 23: “Pribatu/Publiko” (2015)
  • 21-22: “Azken KAPak” (2015)
  • 20: “DIY Arkitektura” (2014)
  • 19: “Komunitaterako hirigintza” (2014)
  • 18: “Eskuz ala makinaz?” (2014)
  • 17: “Pentsatu. Marraztu. Egin” (2014)
  • 16: “Utopia, distopia” (2013)
  • 15: “Buzo urdinak, mantal zuriak” (2013)
  • 14: “Homo turisticus” (2013)
  • 13: “Barnetik” (2013)
  • 12: “Berde berdea” (2012)
  • 11: “Kirolaren bueltan” (2012)
  • 10: “Energia ON” (2012)
  • 9: “Ttipi” (2012)
  • 8: “Euskal hiriaK” (2011)
  • 7: “Arkitektorik gabeko arkitektura” (2011)
  • 6: “Zaharrak berri” (2011)
  • 5: “Etxebizitza krisian” (2011)
  • 4: “Mugitu ala hil?” (2010)
  • 3: “Postmodernoak, gaur” (2010)
  • 2: “Kosta ahala kosta” (2010)
  • 1: “Babes ofizialeko gizartea” (2010)
  • 0: “Hasiberriak. Arkitekto gazteon komeriak” (2009)

ErreferentziakAldatu

  1. Larretxea, Uxua. (2010-03-07). «Eraikinek euskaraz hitz egiten dute» Argia . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  2. (Gaztelaniaz) Ormaza, Anartz. (2020-02-05). Aldiri, diez años dedicados a la arquitectura. Radio Euskadi.
  3. (Gaztelaniaz) «Aldiri: arkitektura eta abar. Nº. 38, 2019» Dialnet . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  4. (Gaztelaniaz) Latindex.org. Aldiri. Arkitektura eta abar. LATINDEX. Sistema Regional de Información en Línea para Revistas Científicas de América Latina, el Caribe, España y Portugal.
  5. a b «Anartz Ormaza: “Arkitekturaren aldirietara oraindik ere gehiago zabaldu beharrean gaude” :: Buruxkak Liburutegi digitala» www.buruxkak.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  6. Comunicacion, 20. Gizarte zaharra, arkitektura berria. Aldiri Arkitektura eta Abar aldizkaria. – errotu | espazio teraupetikoak – Pertsonen beharretara moldatutako arkitektura eta barne diseinu zerbitzua Gipuzkoan, Bizkaian, Araban, Euskadin, Nafarroan.. . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  7. Aldiri arkitektura-hiruhilabetekaria. Azkue Fundazioa . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  8. «ALDIRI ARKITEKTURA ETA ABAR» elinberri 2020-03-29 . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  9. «Arquitecturas Colectivas | Arquitecturas Colectivas es una red de personas y colectivos interesados en la construcción participativa del entorno urbano.» arquitecturascolectivas.net . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  10. (Gaztelaniaz) Aldiri Arkitektura | vaumm. . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  11. (Ingelesez) «Colaboración con la revista Aldiri Arkitektura eta Abar nº32» b-studio 2019-07-03 . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  12. «Aldiri Arkitektura eta abar #12: Berde Berdea» STAR . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  13. a b 0. zenbakia: ”Hasiberriak. Arkitekto gazteon komeriak” – Aldiri. . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  14. a b Larretxea, Uxua. (2010-03-07). «Eraikinek euskaraz hitz egiten dute» Argia . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  15. Aldiri, Arkitektura eta abar. 0. zenbakia: ”Hasiberriak. Arkitekto gazteon komeriak” – Aldiri. . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  16. Müller, Werner, 1924-2005.. (2007). Arkitektura atlasa.. Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua ISBN 978-84-8373-984-6 PMC 244027019 . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  17. Paricio Ansuategui, Ignacio.. ([2005]). Arkitekturaren eraikuntza. Universidad del País Vasco, Servicio Editorial = Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua ISBN 84-8373-813-9 PMC 433914880 . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  18. Solà-Morales i Rubió, Manuel de.. ([2008]). Hiri-hazkunde motak. Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua = Universidad del País Vasco, Servicio Editorial ISBN 978-84-9860-138-1 PMC 733696896 . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  19. «Unai Fernandez de Betoño: “UEU oasia da euskarazko ikerketa arkitektonikoaren basamortuan” :: Buruxkak Liburutegi digitala» www.buruxkak.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  20. Anartz Ormaza | Artizarra. . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  21. «UEUk 'Aldiri. Arkitektura eta abar', arkitektureari buruzko euskerazko lehen aldizkaria argitaratu dau» bizkaie.biz . Noiz kontsultatua: 2020-03-31.
  22. Aldiri. (2010-04-12). «Erdoizta – Aldiri» Aldiri (UEU) . Noiz kontsultatua: 2020-04-04.
  23. «Bilaketa aurreratuaren emaitzak :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.
  24. TESIKER. Euskarazko 5 tesi arkitekturaz. UEU - Eusko Jaurlaritza.
  25. Ibarra, Miren Josu Omaetxebarria; Nuñez, Ainhoa Latatu; Loinaz, Iñaki Alegria. (2015). I. Ikergazte: Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu-bilduma. UEU arg ISBN 978-84-8438-540-0 . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  26. Loinaz, Iñaki Alegria; Nuñez, Ainhoa Latatu; Ibarra, Miren Josu Omaetxebarria; Zaratiegi, Patxi Salaberri. (2017). II. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Ingeniaritza eta Arkitektura. UEU arg ISBN 978-84-8438-632-2 . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  27. Gallego, Olatz Arbelaitz; Otaegi, Urtzi Etxeberria; Nuñez, Ainhoa Latatu; Ibarra, Miren Josu Omaetxebarria. (2019). III. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Ingeniaritza eta Arkitektura. UEU arg ISBN 978-84-8438-686-5 . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  28. «Arkitekturari buruzko liburuak. Bilaketa aurreratuaren emaitzak :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus (UEU) . Noiz kontsultatua: 2020-04-07.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu