Ireki menu nagusia

Albrecht Dürer[1] (Nurenberg, Bavaria, 1471ko maiatzaren 21a - Nuremberg, 1528ko apirilaren 6a) Alemaniako Pizkundeko artistarik ezagunenetakoa izan zen, garai hartako Italiako maisu gailenen parean jar daitekeen pintore bakarra. Flandriako pintoreen teknikak ongi menderatzen zituen artista zen; Italiako moldeak ere bereganatu, eta pinturari eta grabaketari buruzko ikerketa teorikoak egin zituen. Geometria eta proportzio matematikoen inguruko zaletasun handia erakutsi zuen bere margolanetan. Haren obrak eragin handia izan zuen XVI. mendeko Herbehereetako eta Alemaniako artistengan.

Albrecht Dürer
Self-portrait by Albrecht Dürer.jpg
Bizitza
Jaiotza Nurenberg1471ko maiatzaren  21a
Herrialdea Duchy of Bavaria
Bizilekua Venezia
Nurenberg
Heriotza Nurenberg1528ko apirilaren  6a (56 urte)
Hobiratze lekua Johannisfriedhof (Nürnberg) Itzuli
Heriotza modua : malaria
Familia
Aita Albrecht Dürer the Elder
Ama Barbara Dürer
Ezkontidea(k) Agnès Dürer
Anai-arrebak
Familia
Hezkuntza
Hizkuntzak Goi Erdi Aroko alemana
Irakaslea(k) Albrecht Dürer the Elder Itzuli
Michael Wohlgemuth
Ikaslea(k) Hans Baldung
Giulio Cesare Scaligero
Jarduerak
Jarduerak margolaria, grabatzailea, matematikaria, illuminatorra Itzuli, copperplate engraverra Itzuli, art theorista Itzuli eta marrazkilaria
Lan nabarmenak Melencolia I Itzuli
Mugimendua German Renaissancea Itzuli
Genero artistikoa erretratua
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Luteranismoa
IMDb nm1786209
Albrecht Dürer Monogramm.svg

Eduki-taula

BizitzaAldatu

GaztaroaAldatu

Nurenbergen lanean ari zen zilargin hungariar baten semea zen, eta Dürer zilarra eta urrea lantzen hasi zen aitaren lantegian. Garrantzi handiko ikasbidea izan zuen, gerora diseinatzaile eta grabatzaile gisa nabarmentzeko aukera eman ziona; grabatuak izan ziren, hain zuzen, Dureroren lanik aipagarrienetakoak. Bere lehen obra artistiko handia, Autorretratua, 1484. urterako osatu zuen. 1486an. Michael Wohlgemuth margolari eta grabatzailearen lantegian hasi zen ikasle, xilografiak egiten batez ere, eta han bereganatu zituen Herbehereetako artearen ezaugarriak, Jan van Eyckenak besteak beste, eta germaniar tradiziokoak (Hans Pleydenwurff).

1490. urtean, Flandesera jo zuen; han, marra zehatza eta konposizioaren legeak ikasi zituen (Aitaren erretratua, 1490). Flandesen bertan izan zuen Andrea Mantegna italiar pintorearen naturalismoaren berri, eta urrundu egin zen aurreko irakasleen molde gotiko zaharkituetatik (Autorretratua senargai-jantzian, 1493, Mendebaldeko pinturako lehen autorretratua). 1494ko uztailaren 7an Agnès Freyrekin ezkondu zen.

Italiako lehen bidaiaAldatu

1494 aldean joan zen lehen aldiz Italiara, eta bertan ezagutu zituen garai hartako artista handienen obrak; bidaia hark eragin handia izan zuen bere koadro, marrazki eta grabatuetan. Pizkundea Italiako mugimendutzat hartua zen eta gainerako herrietako artistak, alemaniarrak esaterako, antzinako arteari loturiko apaingile soiltzat hartzen ziren. Dürerrek arte joera berrien ikerketa sakona egin zuen eta estetikaren ikusmolde berriak bereganatu zituen, mendeku gisa edo. Horrela, garai hartan egin zituen obra gehienak Italiako artelanen egokitzapenak dira, Andrea Mantegna, Antonio Pollaiolo, Giovanni Bellini eta abarren kopiak. Baina italiar artistez gainera, arreta berezia eskaini zion Italiako paisaiari eta argiari (Landa ikuspegia, 1495, Ashmolean Museum, Oxford). Pizkundeko izpiritua nola beretu zuen garbien erakusten duen obra Autorretratua da (1498, Pradoko museoa, Madril), jaioterrira itzuli ondoren margotu zuena.

1495ean antolatu zuen Nurenbergen bere pintura eta grabatze lantegia, eta bertan hasi zen kobrea lantzen. Ordutik aurrera iritsi zuen haren heldutasun aroa. Lan ugari egin zuen, germano-flandriar eta italiar estiloak bateratu zituen eta ikonografian halako eklektizismo bati heldu zion: erretratu humanistak, Bibliako gaiak, alegoria filosofikoak eta satirak egin zituen. Nurenbergen, erretaulez eta erretratuez gainera, grabatuak egin zituen batez ere; grabatua giza gorputzaren lanketara hurbiltzeko tresna gisa erabili zuen eta proportzioen teknika landu zuen, Pizkundeko legeei jarraituz (Adan eta Eva, 1504).

Margolanetan eta marrazkietan baino beranduago arte antzeman zitzaizkion Azken Gotikoko ezaugarriak grabatuetan, baina joera gero eta joera klasizista eta humanistagoa hartu zuen, adibidez, Apokalipsia (1498) hamalau xilografiez osaturiko sail ikusgarrian eta zazpi xilografiez osaturiko Pasio Handia sailean (1498 ingurukoa). Ama Birjinaren bizitza xilografia sailean eta mende hasierako pinturetan (Magoen gurtza, 1504, Uffizi Galeria) aipagarria da geometriaren nagusitasuna, espazioarekiko kezka eta baita xehetasun bitxi edo errealistekikoa ere; perspektibaren eta proportzioen ikerketa bikainak dira. 1500. urte ingurua izan zen arte gotikoko ezaugarrien eta Pizkundekoen arteko etena nabarmentzen hasi zen garaia; Pizkundeko joera betekoak dira, esaterako, Oswolt Krelen erretratua (1499, Alte Pinakothek, Munich), Nurenbergeko aristokraziako zenbait kideren erretratuak, Gizon gaztearen erretratua (1500, Alte Pinakothek, Munich) etab.

Italiako bigarren bidaiaAldatu

1505eko udazkenean, artista gisa heldutasun beteko garaia zuenean eta grabatugile ezaguna zela ordurako, Italiara joan zen berriro 1507ko negua arte. Aurreko bidaian bezala, Venezian igaro zuen denbora gehiena.Giovanni Belliniren obrak erakarri zuen batez ere, eta haren eraginez erretratu gozoak, leunak egin zituen 1505-1507 bitartean; eskola desberdinek perspektibaren arazoari zein irtenbide eman zioten aztertu zuen. Joera manieristak agertu ziren kolore guztiz biziek argiturik egin zituen oholetan. Garai hartakoa aipagarria du, besteak beste Errosarioaren festa (1506, Galeria Nazionala, Praga) ordu arteko bilakaeraren amaiera eta sintesia dena, eta Adan eta Eva (1507, Pradoko museoa, Madril), formaren ideal klasikoaren sekretu matematikoaren bilaketaren emaitza bikaina. Kolorea nagusitu zen Hirutasun Sainduaren Gurtza obran ere (1511, Kunsthistorisches Museum, Viena).

Italiako bigarren bidaitik itzuleran pinturan murgildu zen buru-belarri eta matematika ikasten jardun zen, harik eta 1509an berriro grabatuak egiten hasi zen arte. Printzipio klasikoak erabiltzen jarraitu zuen eta konposizio handiagoak egiten hasi, adibidez Hamar milen martirioa (1508, Kunsthistorisches Museum, Viena) eta Hirutasunaren gurtza (1511, Kunsthistorisches Museum, Viena). 1507-1513 urteen artean Nekaldia saila osatu zuen, brontzezko grabatuez, eta 1509-1511 bitartean Nekaldi txikia, zur gaineko grabatua, egin zuen; espazio zabalak eta lasaitasuna dira obra horietan nagusi. 1513-1514 urteetan hiru maisulan egin zituen: Zalduna, heriotza eta deabrua, San Jeronimo bere estudioan eta Malenkonia grabatuak; aditu batzuen ustez hirurak batera hartu beharra dago. Dürerek bere artea gorenera eramateko asmoz egindako obratzat jotzen dira, formak eta giroa bikainak eta aberatsak dira, eta klasikotasunaren perfekzioa ageri dute.

Enperadoreen zerbitzuanAldatu

1512. urtean Maximiliano enperadorearentzat hasi zen lanean, 1519 arte. Garai hartako artista germaniar ospetsuenekin batera jardun zuen, eta 92 xilografia, karroza bat, Orduen Libururako animalien akuarelak eta hainbat erretratu, adibidez Maximiliano I.a (1519, Kunsthistorisches Museum, Viena), egin zituen haren zerbitzuan. 1518an Lutero ezagutu zuen eta asko hunkitu zuen aita santuaren indulgentzien salmenta zela-eta emandako hitzaldiak.

Maximiliano hil ondoren, Herbehereetara abiatu zen 1520. urtean, haren ondorengo Karlos V.aren zerbitzura. Anberes, Brujas, Gante eta abarretan ibili zen, eta garai hartako pintore nagusien obrak ezagutu ahal izan zituen (Quentin Metsys, Bernaert van Orley, Lucas van Leyden) eta XV. mendeko maisuenak orobat: Rogier van der Weyden, Hugo van der Goes, Jan van Eyck. Garai hartako irudietan xehetasunez beteriko marrazki errealistakoak dira nagusi, Herbehereetako pintura eskolaren izpirituarekin lotura handia dutenak, esaterako Ama Birjina, Umea eta Santa Anarekin (Metropolitan Museum of Art, New York) eta Bernhart von Reesenen erretratua (Gemaldegalerie, Dresden).

Azken urteakAldatu

1521ean itzuli zen Nurenbergera, osasun arazoak zirela-eta. Azken urteetan pintura obra gutxi egin zituen, nahiz eta badiren garai honetako erretratu grabatu batzuk; bereziki interesgarria da Lau apostoluak deituriko margolana (1526, Alte Pinakothek, Munich), Erreforma protestantearen eta erlijio joera berrien kutsua ageri duena. Lan teorikoak, zientifikoak eta ilustrazioak egin zituen batez ere (Neurtzeko moduei buruzko irakasketa, 1525; Gotorlekuei buruzko tratatua, 1527; Giza gorputzaren neurriei buruzko tratatua, 1528). Obra handi batean bildu nahi izan zituen bere ikerketa teorikoak (Margolari gazteentzako bazka), baina atal batzuk bakarrik eman ziren argitara, Dürer hil ondoren.

LanakAldatu

irudia Artikulua Data Bilduma
Graveyard of S. Johannis 1489
Portrait of Barbara Holper 1490 Q478695
Portrait of the artist's father 1490 Uffizi galeria
Christ as the Man of Sorrows 1493 Q658725
Portrait of the Artist Holding a Thistle 1493 Louvreko margogintza saila
Circumcision of Jesus 1494s Q653002
Flight to Egypt 1494s Q653002
Christ among the Doctors 1494s Q653002
Via Crucis 1494s Q653002
Christ Nailed at the Cross 1494s Q653002
Crucifixion 1494s Q653002
Deposition 1494s Q653002
Wire drawing mill near Nyremberg 1494 Q555946
Löwe 1494 Q169542
Haller Madonna 1495s Washingtongo Arte Galeria Nazionala
Q2074027
Q21753940
Bagnacavallo Madonna 1495s Magnani-Rocca Fundazioa
Sorrowing mother 1496s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
View of Nuremberg 1496s Q693591
Dresden Altarpiece 1496 Q653002
Portrait of Frederick III of Saxony 1496 Q165631
Q700216
Saint Jerome in the Wilderness 1496 National Gallery
Heavenly Scene 1496 National Gallery
Dresdener Altar 1496 Q653002
Lot and His Daughters [reverse] 1497s Washingtongo Arte Galeria Nazionala
Q2074027
Q21753940
View of Trento 1497s Q693591
Portrait of a Young Fürleger with Loose Hair 1497 Q163804
Portrait of a Young Fürleger with Her Hair Done Up 1497 Q165631
Q700216
Beweinung Christi ("Holzschuhersche Beweinung") 1498
1500s
Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Tximinoaren Ama Birjina 1498
Lamentation of Christ 1498s Q478695
Self-Portrait 1498 Pradoko Museoa
Portrait of Oswolt Krel 1499 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Das Haupt Johannes des Täufers (Kopie nach) 1499s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Anna selbdritt (Kopie nach dem Original in New York, ehemals München) (Kopie nach) 1499s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of Elspeth Tucher 1499 Q1954840
Portrait of Felicitas Tucher 1499 Q878253
Portrait of Hans Tucher 1499 Q878253
Jabacher altar, right wing inside, scene: Saints Simeon and Lazarus 1500s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Lamentation of Christ 1500s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Autorretratua 1500 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Hercules Killing the Stymphalian Birds 1500 Q478695
Portrait of a Young Man 1500 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Herkules im Kampf mit den Harpyen 1500 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Paumgartner-Altar: Geburt Christi 1500 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Paumgartner altarpiece 1503s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Mary among a Multitude of Animals 1503s Q371908
Maria mit Kind an der Brust 1503 Kunsthistorisches Museum
Magoen gurtza (Dürer) 1504 Uffizi galeria
Jabach-Altar: Hll. Joseph und Joachim 1504 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Jabach Altarpiece 1504
1503
Wallraf-Richartz Museum
Q163804
Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of a Venetian Woman 1505 Kunsthistorisches Museum
Job on the Dungheap 1505 Q163804
Madonna with the Siskin 1506 Q165631
Feast of the Rosary 1506 Q1419555
Jesus doktoreen artean 1506 Thyssen-Bornemisza Museoa
Burkard von Speyer 1506 Q1459037
Portrait of a Young Man 1506 Palazzo Rosso
Portrait of a young Venetian woman 1506 Q165631
Portrait of a Young Woman with a (Red) Beret 1507 Q165631
Q700216
Avarice 1507 Kunsthistorisches Museum
Adam 1507 Pradoko Museoa
Eve 1507 Pradoko Museoa
Heller Altar piece 1507 Q658725
Q198347
Q163804
Hamar mila kristauen martirioa 1508 Kunsthistorisches Museum
The Holy Family 1509 Boijmans Van Beuningen Museoa
View of Kalchreut 1511 Q693591
Adoration of the Trinity 1511 Kunsthistorisches Museum
Mary and Child 1512 Kunsthistorisches Museum
Portrait of the Artist's Mother at the Age of 63 1514 Q555946
Christus am Ölberg (Freie Kopie nach Dürers Kupferstich B. 4) (Kopie nach) 1515 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Ecce homo (Freie Kopie nach Dürers Kupferstich B. 10) (Kopie nach) 1515 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
The Madonna of the Carnation 1516 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of Michael Wolgemut 1516 Q478695
Saint Philip 1516 Uffizi galeria
The Apostle James the Elder 1516 Uffizi galeria
Virgin and Child 1516 Metropolitan Museum of Art
Portrait of a Clergyman (Johann Dorsch?) 1516 Washingtongo Arte Galeria Nazionala
Q2074027
Bildnis Michael Wolgemut 1516 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Madonna 1516 Q1744024
Portrait of Jakob Fugger 1518s
1518
Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
The Virgin Mary in Prayer 1518 Q165631
Q700216
Lukreziaren suizidioa 1518 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of Emperor Maximilian I 1519 Kunsthistorisches Museum
Virgin and Child with Saint Anne 1519 Metropolitan Museum of Art
Saint Jerome in His Study 1521 Q212459
Portrait of Bernhart von Reesen 1521 Q653002
Elector of Saxony Frederick III 1524s Q1471477
Portrait of a Man 1524 Pradoko Museoa
Lau Apostoluak 1526 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
portrait of Johann Kleeberger 1526 Kunsthistorisches Museum
Portrait of Hieronymus Holzschuher 1526 Q165631
Q700216
Portrait of Jakob Muffel 1526 Q165631
Q700216
Madonna and Child 1526 Uffizi galeria
Portrait of Willibald Pirckheimer 1562s Rijksmuseum
The Large Passion: 6. The Crucifixion 1574s Q1955739
La Déploration du Christ 1574s Q1955739
Ecce Homo (Kopie nach) 1585s Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of the Artist 1587s Q671384
Der Hl. Hieronymus in der Zelle (Ende des 16. Jh.) 1590 Q1954840
Der Spazierritt (nach Dürers Kupferstich B. 82) (Kopie nach) 1600 Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Portrait of Luther 1611s Q671384
Portrait of the Artist 1640s Q671384
The Adoration of the Magi 1647s Q671384
Panna Mária ako kráľovná nebies 1881 Q913415
Venus and the Three Graces Q671384
Der Spaziergang (nach Dürers Kupferstich B. 94) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Enthauptung Johannes des Täufers (Kopie nach dem Holzschnitt B. 125) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Bildnis Hieronymus Holzschuher (Reproduktion nach dem Original in Berlin) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Karl der Große (Kopie nach dem Gemälde in Nürnberg) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Selbstbildnis (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Tod Mariens (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Betende Maria ("Fürlegerin") (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Marter der Zehntausend (Kopie nach dem Original von 1508 in Wien) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Selbstbildnis mit Distel (Nachahmer) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Bildnis des Vaters des Künstlers (Kopie nach dem Original in London, National Gallery) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Ecce homo (Nachahmer) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Himmelfahrt Mariae (nach Dürers Holzschnitt aus dem Marienleben B. 94) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Tod Mariae (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Hll. Johannes und Petrus (Verkleinerte Kopie nach den Vier Aposteln) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Martyrium des Evangelisten Johannes (nach Dürers Apokalypse-Holzschnitt B. 61) (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Tod Mariae (Kopie nach) Bavariako Estatuko Margo-Bilduma
Heller-Altar, Stifterbildnis des Jacob Heller Q198347
Heller-Altar, Mitteltafel: Himmelfahrt und Krönung Mariens
Heller-Altar, erster rechter Flügel, Innenseite, Martyrium der Hl. Katharina von Alexandrien Q198347
Heller-Altar, erster linker Flügel, Außenseite, Anbetung der Könige/Apostel Petrus und Paulus Q198347
Heller-Altar, erster rechter Flügel, Außenseite, Zwei der Hl. Drei Könige/Der Heilige Thomas von Aquin und der Heilige Christoph Q198347
Heller-Altar, Stifterbildnis der Katharina von Melem Q198347
Portrait of a Young Man Q840886


ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Albrecht Dürer