Akroleina

konposatu kimiko

Akroleina konposatu organikoa da CH2=CHCHO formula duena. Aldehido asegabeen artean sinpleena da. Likido kolorge eta usain garratzekoa da[1].

Akroleina
Formula kimikoaC3H4O
SMILES kanonikoa2D eredua
MolView3D eredua
Konposizioaoxigeno eta karbono
Motabiogenic acyclic aldehyde (en) Itzuli eta alkenal (en) Itzuli
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,84 g/cm³ (20 °C)
1,9 g/cm³
Disolbagarritasuna40 g/100 g (ur, 20 °C)
Momentu dipolarra3,12 D
Fusio-puntua−88 °C
−87 °C
−87,7 °C
Irakite-puntua53 °C (760 Torr)
52,69 °C (101,325 kPa)
Fusio-entalpia3,12 D
Lurrun-presioa210 mmHg (20 °C)
Masa molekularra56,026215 Da
Erabilera
ElkarrekintzaTransient receptor potential cation channel subfamily A member 1 (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
3
3
2
Lehergarritasunaren beheko muga2,8 vol%
Lehergarritasunaren goiko muga31 vol%
Gutxieneko dosi hilgarria
Batezbesteko dosi hilgarria
Autoignizio tenperatura234 °C
Denboran ponderatutako esposizio muga0,25 mg/m³ (10 h, Ameriketako Estatu Batuak, Austria)
0,1 ppm (, Egipto, Australia, Belgika, Finlandia, Frantzia, Japonia, Hego Korea, Mexiko, Zeelanda Berria, Norvegia, Filipinak, Suedia, Suitza, Turkia, Erresuma Batua)
0,05 ppm (, Danimarka, Herbehereak)
0,23 mg/m³ (, Hungaria)
0,2 mg/m³ (, Polonia)
Denbora laburreko esposizio muga0,8 mg/m³ (baliorik ez)
0,3 ppm (Australia, Belgika, Hego Korea, Mexiko, Suedia, Erresuma Batua)
0,23 mg/m³ (Hungaria)
0,5 mg/m³ (Polonia)
0,2 mg/m³ (Errusia)
Flash-puntua−26 °C
IDLH4,58 mg/m³
Eragin dezakeacrolein exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKeyHGINCPLSRVDWNT-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia107-02-8
ChemSpider7559
PubChem7847
Reaxys741856
Gmelin15368
ChEMBLCHEMBL721
NBE zenbakia1092
RTECS zenbakiaAS1050000
ZVG13480
DSSTox zenbakiaAS1050000
EC zenbakia203-453-4
ECHA100.003.141
CosIng97367
MeSHD000171
Human Metabolome DatabaseHMDB0041822
KNApSAcKC00052796
UNII7864XYD3JJ
KEGGC01471

Prestakuntza

aldatu

Akroleina industrian prestatzen da propenoa oxidatuz metal oxidoen bidez katalisi heterrogeneoz[2].

CH3CH=CH2 + O2 → CH2=CHCHO + H2O

Glizerinatik abiatuz ere presta daiteke akroleina. Berau, 280 C-tara berotuta deskonposatu egiten da akroleina emanez.

(CH2OH)2CHOH → CH2=CHCHO + 2 H2O

Akroleina ere sintetiza daiteke formaldehidoaren eta azetaldehidoaren kondentsazioz.

HCHO + CH3CHO → CH2=CHCHO + H2O

Erabilera

aldatu

Akroleina narritatzailea denez arma kimiko gisa bailatu izan da. Frantziako armadak akroleina usatu zuen Lehen Mundu Gerran esku-granadak eta artileriako obusak betetzeko[3].

Egun biozida gisa baliatzen da uretako belar gaiztoak eta algak tratatzeko[2].

Akroleinak bi funtzio-talde dituenez, aukera hori baliatzen da hainbat sintesi kimikoetan, adibidez, metionina aminoazidoa sintetizatzeko.

Osasun-arriskuak

aldatu

Akroleina toxikoa da eta larruazalaren, begien eta arnasbideen narritatzaile bortitza.

Erreferentziak

aldatu
  1. (Ingelesez) PubChem. «Acrolein» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-05).
  2. a b (Ingelesez) Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley 2000-06-15  doi:10.1002/14356007.a01_149.pub2. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2023-03-05).
  3. Prentiss, Augustin Mitchell & Fisher, George J. B.. (1937). Chemicals in War: A Treatise on Chemical Warfare. McGraw-Hill Book Company, Incorporated, 139 or..

Kanpo estekak

aldatu