4. linea (Bilboko metroa)

Bilboko metroaren etorkizuneko linea

Bilboko metroaren 4. linea (Bilboko metroaren 4. linea estilitzatua) sarea eraikitzen ari den bi lineetako bat da. Lineak 6 eta 7 geltoki artean eta 6,5 kilometro, 10,5 kilometrotara luzatuko dira bigarren fasean, izango ditu eta Abandoko Indalecio Prieto geltokia, Bilbo udalerrian dagoena, Irauregiko geltokiarekin lotuko du, Alonsotegi udalerrian.

Abando ↔ Zorrotza — Irauregi
Bilboko metroaren parte da
Euskotren Trena Logo.svg   Metro de Bilbao L4.svg
Bilbao - Estación de Basurto-Hospital 6.jpg
Basurto–Ospitalea geltokia, linearako proposamen berrian
Datu orokorrak
Garraio motaBurdinbide metropolitarra
EskualdeakBilbo eta Alonsotegi,
Bizkaia,  Euskal Herria
Geltokiak7-8
Bidaiariak5 870 000 (aurreikusitakoak)[1]
JabeaBizkaiko Garraio Partzuergoa
Ustiapena
EragileaEusko Trenbideak
Maiztasuna5' (aurreikusitakoak)[1]
Datu teknikoak
Luzera6,5 km (lehen fasea)
10,5 km (bigarren fasea)
Abiadura maximoa90 km/h
 Mapa
Metro Bilbao L4 (2021eko lehen proposamena).svg
Metro Bilbao L4 (2021eko bigarren proposamena).svg

Gaur egun, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak 2020ko azaroan aurkeztutako bi ibilbide posible aztertzen ari dira. Biak Abandoko Indalecio Prieto geltokian hasiko ziren. Proposamen batek Bilbo-Leon burdinbideko Renfe Feve trenak Basurto–Ospitalea geltokiraino egiten duen ibilbidea erabiltzearen alde egiten du. Errekalde eta Iralabarri auzoetako zerbitzua, linearen arrazoi nagusia, Ametzolako geltokitik egingo litzateke. Geltoki horretan Mamarigako funikularra antzeko bi funikular eraikiko lirateke: bata Errekaldeberrirantz eta bestea Iralabarrirantz. Beste aukera bat Abando eta Basurtu artean azpiegitura berri bat eraikitzea litzateke, auzo horietatik zuzenean igaroko litzatekeena, Ametzolako geltokia saihestuz. Han, Bilbo-Leon burdinbidetik jarraituko zuten Zorrotza–Zorrozgoiti geralekuraino lehenengo fasean, eta Irauregiraino bigarrenean.[2][3]

2021eko maiatzaren 2an amaitu zen Euskal Trenbide Sareak abian jarritako parte-hartze prozesua. Prozesu horretan, bi aukerak azaldu zizkieten kaltetutako auzoetako herritarrei, eta iritzia eskatu zieten. Laster inkestaren emaitzak aurkeztea eta hurrengo urratsak zehaztea aurreikusten da.[4][5]

HistoriaAldatu

AurrekariakAldatu

2008ko urtarrilaren 24an Eusko Jaurlaritzak metroaren   eta   lineen ibilbideen lehenbiziko proiektuak azaldu zituen.   lineak Moyua plaza eta Errekalde lotuko lituzke, tartean bi geltoki gehiagorekin. Auzokoen aldetik, metro linea berria Moyuako geltokitik Matikoko geltokira luzatzea eskatu zen, garaian eraikitze-lanetan zegoen Metroaren 3. linearekin lotzeko. Hala ere, Bilboko itsasadarra gurutzatzeak ekarriko lukeen ekoizpen-kostu altuegiak argudiatu ziren eskatutako trazadura hori baztertzeko. Garai hartako aurreikuspenen arabera, 10 milioi bidaiarik erabiliko lukete linea hori, eta 6 minututan egin liteke.[6]

Zorrotzako auzokoek proiektua ezagutu zutenean, linea luzatzea eskatu zuten. Haien ustez, linea Basurtu, Olabeaga (Zorrotzaurrerekin sarbidea izango lukeena), Zorrotza, Gurutzeta, Errekaortu, MegaPark, Done Bikendi eta amaitzeko Urbinagako geltokira luzatu beharko litzateke.

2009ko urtarrilean, Nuria Lopez de Guereñu Bilboko Udaleko garraio-zinegotziak eta Iñaki Azkuna orduko alkateak urte bereko ekainean Bilboko tranbia zabaltzeko lanak hasiko zirela jakinarazi zuten. Haiek ez zuten atea ixten hiriaren hegoaldera ere metroa eramateko, baina nahiago zuten lehenik Errekalde eta Abando tranbiatik lotzea, gero metroaren konexioa zehaztu ahal izateko. Tranbia Eusko Trenbideek egingo zuen, Basurtutik Errekaldera. Era berean, zazpi milioi euroko kostua izango zuela eta 2010 amaierarako prest egongo zela esan zuten.[7]

Hala ere, 2009ko ekainaren 12an, PSE-EE Eusko Jaurlaritzan sartu ondoren,[8] Iñaki Arriola Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio sailburu berriak tranbiaren hedapena baztertu zuen hasi baino aste batzuk lehenago. Sozialistek argudiatu zutenez, Bilboko metroaren 4. linearen eraikuntza arindu behar zen, 180 milioi euroko aurrekontua baitzuen. Auzokideen iritzia ere nabarmendu zuen, tranbiarena baino nahiago baitzuen metroa iristea, baina ez zizkion ateak ixten. Azkuna alkateak orduan esan zuenez, "akats historikoa" izan zen, eta "metroa, korritzen den arren, ez da Errekalden egongo zortzi edo hamar urte baino lehen".[9][10]

Lehen proposamenaAldatu

2008ko proposamenari berrekinda, 2009ko abenduaren 2an Eusko Jaurlaritzak Moyua eta Matiko geltokiaren arteko luzapena mahaigaineratu zuen, horretarako informazio azterlanak adierazitakoarekin bat. Tarteak tarteko bi geltoki izango lituzke: Euskadi plaza (Iberdrola dorrearen ondoan) eta Deustuko Unibertsitatea (izen bereko unibertsitatearen ondoan). Era berean, Errekalde auzoan 300 metroko kotxetegiak eraikiko zirela iragarri zen, mendi-mazelaren barnealdera, sestra-kotatik 35 metroko sakoneran.[11]

Matiko termino berrian,   lineak   linearekin egingo luke bat (Eusko Trenbideek kudeatu zuen linea), eta Bilboko aireportuarekin trenbide loturarekin (enpresa berak egingo du lan).[12]

2010eko azaroaren 29an, Bizkaiko Garraio Partzuergoaren Kontseilu Nagusiak onartu zuen Metro Bilbao enpresak Bilboko metroaren etorkizuneko     eta   lineak erabiltzea.[13]

2011ko otsailaren 9an agertutako informazio azterlanari jarraituta linearen zazpi geltokiak plazaratu ziren: Errekalde, Irala, Zabalburu, Moyua, Euskadi Plaza, Deustuko Unibertsitatea eta Matiko.[14]

2011ko apirilaren 18an,   eta   lineen arteko jarraitutasunaz galdetuta, Txema Oleaga Bilboko Udaleko talde sozialistako bozeramaile eta Metro Bilbaoko presidenteak erantzun zuen bi lineetako trenek Matikoko geltokian bat egingo balute ere, ontzi-aldaketa egin beharko litzatekeela.[15]

2011ko abenduaren 17an, Eusko Legebiltzarrak proiektua eraikitzeko eta finantzatzeko eskatu zion Eusko Jaurlaritzari, Galdakaorako metro proiektuarekin.[16]

2012ko apirilaren 1an Eusko Jaurlaritzak linea berriaren aurreproiektua onartu zuen; 372 milioi euroko kostua izan zuen, eta 47 hilabetez gauzatu zen.[17][18]

2014ko azaroaren 10ean Ana Oregi Eusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Politika Sailburuaren esanetan bere gobernuak ez lieke bultzadarik emango metroaren   eta   lineei gutxienez hurrengo hiru urteetan, bestelako proiektu batzuen lehentasuna argudiatuta.[19]

2015eko irailaren 30ean Vicente Reyes Bizkaiko Foru Aldundiaren garraio ahaldunaren arabera, urte horretako azaroan Matiko eta Moyua arteko trazaduraren eraikuntza proiektua lizitatuko litzateke 3 milioi euro baino gehixeago.[20] Erabaki horren kontra agertu ziren berriro ere auzokoek, Iralabarriko Auzokideen Elkartetik galdetuz zergatik ez zen eraikuntza proiektua Errekalde eta Moyua arteko tartetik hasten, biztanleria handiko eta trenbiderik gabeko auzoak zentroarekin lotzeko, izan ere Errekaldeko biztanleria 50 000 eta 60 000 artekoa da.[21]

Proposamenaren mapa Proposamenaren ibilbidea
 
       
 
 Matiko
 
 
 Deustuko Unibertsitatea
 
 
  Bilboko itsasadarra
 
 
 Parkea
     
 
 Moyua
 
 
 Zabalburu
 
 
 Irala
 
 
 Errekalde
Proposamenaren alderdia orduko sarean
 
L4 lineko lehen proposamenako geltokietaren xehetasunak
Geltokia Kokapena Modalitatea Nasak Trenbideak Sarbideak
Matiko 43°16′8″N 2°55′31″W lurpean 2 2
  •   Tiboli kalea, 30
  •     Tiboli kalea, 21
Deustuko Unibertsitatea 43°16′17″N 2°56′38″W lurpean 2 2
  •   San Pio X plaza
  •   Madariaga etorbidea, 2
  •     Lehendakari Agirre etorbidea, 5
Parkea 43°15′58″N 2°56′14″W lurpean 2 2
Moyua 43°15′45″N 2°56′5″W lurpean 2 2
  •   Federico Moyua plaza, 3
  •   Federico Moyua plaza, 1
  •   Diputazio kalea, 8
  •   San Jose plaza
  •     Galtzara Nagusia, 37
Zabalburu 43°15′27″N 2°56′3″W lurpean 2 2
  •   San Mames zumardia, 10
  •   San Frantzizko kalea
  •     San Mames zumardia
Irala 43°15′9″N 2°56′11″W lurpean 2 2
  •   Monasterio kalea, 3
  •   Eskurtze kalea, 8
  •     Irala kalea, 28
Errekalde 43°15′6″N 2°56′45″W lurpean 2 2
  •   Gordoniz kalea, 58
  •   Errekalde-Larraskitu errepidea, 2A
  •     Errekalde plaza

Bigarren proposamenaAldatu

2017ko otsailean, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura Saileko bozeramaileek iragarri zuten 2020ra arte metro linea horri buruzko izapide administratiboak baino ez zirela egingo.[22] Era berean, Alderdi Popularrak urte horretako martxoan Eusko Jaurlaritzarekin sinatutako aurrekontu-akordioak partida bat jasotzen zuen linearen trazadura birdefinitzeko.[23]

2017ko apirilaren 8an, metroaren hirugarren linearen inauguraziotik egun gutxira, Metro Linea 4 izeneko herri-plataforma sortu zen, Errekalde barrutia osatzen duten auzoetako (Uretamendi, Betolatza, Iturrigorri, Errekaldeberri eta Iralabarri) eta baita Ibaiondo barrutiko hainbat auzotako (Zabala, San Adrian eta Miribilla) elkarte eta kolektiboz ere osatuta, line hau bultzatzea helburu.[24]

2018ko martxoaren 2an, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun sailburua zalantzan jarri zen Eusko Legebiltzarrean metroaren laugarren linearen proiektuari buruz. Arantxa Tapiak adierazi zuen linea honetarako aurreikusitako ibilbidea erabat berrikusten ari zirela eta legealdia amaitu baino lehen proiektua aurkeztea duela helburu. Eusko Jaurlaritzaren 2019rako aurrekontu-proiektuak 1,05 milioi euroko partida jasotzen du zeregin hori betetzeko.[25][26]

Apirilaren 18an Bizkaiko Batzar Nagusiek aho batez onartu zuten Bizkaiko Foru Aldundiari eta Bizkaiko Garraio Partzuergoari presatzea urte honetan bertan trenbidearen informazio azterlana berria gauzatu dezaten eta hurrengo urteko aurrekontuetan Moyua-Errekalde tartearen eraikitze-proiektua idazteko kontu-saila jaso dezaten. Izan ere, Euzko Alderdi Jeltzalearen ordezkariak esandakoaren arabera Moyua-Matiko tartearen eraikuntza-proiektua idazten ari da, eta hartutako soluzio teknikoa 2012an idatzitako informazio azterlanean agertzen zenaren desberdina izateagatik, Moyua-Errekalde tartearen informazio azterlan berria idatzi beharra dago.[27]

Azaroaren 7an, Arantxa Tapiak Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua metroaren   eta   lineen beharra zehaztuko zuten bi azterlan berri iragarri zituen, eta horrela, azken hamarkadan egindako diseinuak eta proiektuak bertan behera geratu ziren. Hilabetea amaitzean, 4 000 lagunek manifestazioa egin zuten metro-linea hori eraikitzeko.[28][29]

2019ko urtarrilaren 17an, Unai Rementeria ahaldun nagusiak jakinarazi zuen linea aparkatuko zuela, orain arte bezala. Adierazi zuen Bilboko hegoaldeko auzoak Abandoko geltoki intermodalarekin lotuko zirela, eta horrek esan nahi zuela ez zela eraikiko Errekalde eta Iralabarri egungo Moyuako geltokiarekin lotuko zituen tunel berri bat, baizik eta abiadura handiko trena iristearekin batera sortutako geltoki berrian egingo zela ontzi-aldaketa eta hiri inguruko   eta   lineak.[30] Maiatzaren 9an, Eusko Jaurlaritzak 825 825 euroan esleitu zion Fulcrum eta CAF Turnkey & Engineering enpresek osatutako ABEEari Bilboko metropoli-trenbidearen   lineako eta hegoaldeko zonako informazio-azterlana idaztea.[31] Kontratua gauzatzeko epea 12 hilabetekoa da. Aste batzuk geroago, udal eta foru hauteskundeekin batera, ehunka pertsonak manifestazioa egin zuten azpiegitura hori eraikitzeko.[32][33]

2020ko otsailean, Unai Rementeria ahaldun nagusiak iragarri zuen, trenbide-azpiegitura aprobetxatzeko asmoz, proiektu berri batek Bilboko metroaren 4. linea ordezkatuko zuela. Tren linea honek Bilbo-Santander eta Bilbo-Leon burdinbideak aprobetxatuko luke eta Abandoko geltokitik abiatuko litzateke, Bilboko metroaren   eta   lineekin eta Bilboko Renfe Aldirien lineekin lotuko lukeena.[34] Urte bereko azaroaren amaieran, Unai Rementeriak iragarri zuen 2021a baino lehen Eusko Jaurlaritzako talde teknikoak ikerketa informatiboak entregatuko zituela.[35] Ahaldun nagusiak iragarri zuen 2021ean oso zaila izango zela line hauren lanak hastea, baina Bizkaiko Foru Aldundiak partida bat gordeko zuela 2021eko aurrekontuetan, eragiketaren bat egin beharko balitz ere.[36]

Urriaren amaieran, Unai Rementeriak iragarri zuen Bizkaiko Foru Aldundiak ezin izango zituela bere kabuz garatu   eta   lineak, ezta Enkarterri Bilboko metroarekin lotzea ere, Next Generation EU Europako funtsen kontura finantzatzerik ez balego.[37] 2020ko abenduaren 29an, Eusko Jaurlaritzak prentsaurreko batean aurkeztu zuen Next Generation EU Europako funtsen finantzaketa lortzeko helburuz helarazi zizkion proiektuen zerrenda.[38] Proiektuen zerrendan   linea zegoen, baina ez   linea.[39]

2021eko martxoan, herritarrek informazio-azterlanari buruz parte hartzeko prozesu bat hasi zen.[40] Erakunde arduradunek trenbide hori eraikitzeko bi aukera jarri zituzten jendaurrean: Renfe Fevek Balmasedara, Leonera eta Santanderrera egiten duen bidearen zati bat aprobetxatzen dute biek. A aukerak ibilbide berri bat proposatzen du Zabalburu eta Ametzola artean, Iralabarrin eta Errekalden geltokiak izango dituena; aukera horrek Ametzolako geltokia ixtea ekarriko luke. B aukerak Ametzolako geltokian Iralabarrin eta Errekalden bizi diren funikularrak Mamarigakoako estiloan zentralizatzea proposatzen du; horretarako, geltoki horretatik bi auzoetara monorrail bana eraikiko lirateke.[1]

Proposamenaren mapa Proposamenaren ibilbidea
 
               
 
 Abando
 
 
 Irala
 
 
 Errekalde
     
 
 Basurto–Ospitalea
 
 
 Zorrotza–Zorrozgoiti
 
 
 Santa Ageda
 
 
 Kastrexana
     
 
 Irauregi
Proposamenaren alderdia orduko sarean
 
L4 lineko bigarren proposamenako geltokietaren xehetasunak (A aukera)
Geltokia Kokapena Modalitatea Nasak Trenbideak Sarbideak
Abando 43°15′36″N 2°55′35″W lurpean 2 2 AHTko geltokiaren diseinu berriaren zain[41]
Irala 43°15′9″N 2°56′11″W lurpean 2 2
  •   Monasterio kalea, 3
  •   Eskurtze kalea, 8
  •     Irala kalea, 28
Errekalde 43°15′2″N 2°56′49″W lurpean 2 2
  •   Gordoniz kalea, 58
  •   Errekalde-Larraskitu errepidea, 2A
  •     Errekalde plaza
Basurto–Ospitalea 43°15′35″N 2°57′14″W lurpean 1 2
  •     Gurtubay kalea
  •     Montevideo etorbidea, 18
  •   Basurtu-Kastrexana errepidea, 37
Zorrotza–Zorrozgoiti 43°16′24″N 2°58′17″W lurpean 2 2 lurperatzearen zain[42]
Santa Ageda 43°15′43″N 2°58′23″W gainazalean 2 2
  •     Ezkerribai estrata, 4
Kastrexana 43°15′19″N 2°58′20″W gainazalean 1 2
  •     Zorrotza-Kastrexana errepidea 245
Irauregi 43°14′54″N 2°59′24″W gainazalean 2 4

Proposamenaren mapa Proposamenaren ibilbidea
 
               
 
 Abando
         
 
 Ametzola
     
 
 Basurto–Ospitalea
 
 
 Zorrotza–Zorrozgoiti
 
 
 Santa Ageda
 
 
 Kastrexana
     
 
 Irauregi
Proposamenaren alderdia orduko sarean
 
L4 lineko bigarren proposamenako geltokietaren xehetasunak (B aukera)
Geltokia Kokapena Modalitatea Nasak Trenbideak Sarbideak
Metro geltokiak
Abando 43°15′36″N 2°55′35″W lurpean 2 2 AHTko geltokiaren diseinu berriaren zain[41]
Ametzola 43°15′17″N 2°56′37″W lurpean 2 2
  •     Gordoniz kalea / Burdinbidearen hiribidea
  •     Gordoniz kalea, 49
Basurto–Ospitalea 43°15′35″N 2°57′14″W lurpean 1 2
  •     Gurtubay kalea
  •     Montevideo etorbidea, 18
  •   Basurtu-Kastrexana errepidea, 37
Zorrotza–Zorrozgoiti 43°16′24″N 2°58′17″W lurpean 2 2 lurperatzearen zain[42]
Santa Ageda 43°15′43″N 2°58′23″W gainazalean 2 2
  •     Ezkerribai estrata, 4
Kastrexana 43°15′19″N 2°58′20″W gainazalean 1 2
  •     Zorrotza-Kastrexana errepidea 245
Irauregi 43°14′54″N 2°59′24″W gainazalean 2 4
Funikular geltokiak
Juan Garai 43°15′13″N 2°56′3″W lurpean 1 1
  •   Urizar plaza
  •     Torreurizar etxealdea, 26A
Irala 43°15′7″N 2°56′17″W lurpean 2 1
  •   Irala kalea, 34
  •     Kirikiño etorbidea, 56
Iturrigorribidea 43°14′58″N 2°56′49″W lurpean 1 1
  •   Leon Uruñuela kalea / Gordoniz kalea
  •     Gordoniz kalea, 90
Errekalde 43°15′6″N 2°56′47″W lurpean 2 1
  •   Errekalde plaza
  •     Gordoniz kalea, 66

IbilbideaAldatu

BideaAldatu

Herritarren parte-hartze prozesuaren zain.

GeltokiakAldatu

          Geltokia Gunea Udalerria Konexioak
  Abando 1. gunea Bilbo          
       
    
   A2314 A2324 A3115 A3122 A3136 A3137 A3144 A3151 A3223 A3336 A3340 A3514 A3515 A3521 A3911 A3912 A3912 A3917 A3925
   01 03 10 28 30 40 56 58 62 71 72 75 77 85 A1 A2 A5 A7 E1 G2 G3 G4 G5 G6 G7 G8
herritarren parte-hartze prozesuaren zain
    Basurto–Ospitalea 1. gunea Bilbo      
    
   A3115 A3122 A3136 A3137 A3144 A3336 A3337 A3341 A3342 A3343
   18 28 38 48 57 58 85 88 G6
    Zorrotza–Zorrozgoiti 1. gunea Bilbo      
   18 85 88 G6
    Santa Ageda 1. gunea Bilbo      
   A3341 A3342 A3343
   88
    Kastrexana 1. gunea Bilbo      
   A3341 A3342 A3343
   88
    Irauregi 1. gunea
2. gunea
Alonsotegi      

AparkalekuakAldatu

Zehazteke daude.

UstiapenaAldatu

Eusko Trenbideak enpresak usiatuko du linea.[43]

MaiztasunakAldatu

Maiztasun zehatzak argitu ez badira ere, herritarren partaidetza-prozesuak zioen Abando-Zorrotza tartean 5 minutuko maiztasuna izango zela, eta Zorrotza-Irauregi tartean, berriz, hiru trenetik batek soilik emango zuela zerbitzua.

L4 lineko maiztasun orokorrak, parte-hartze prozesuaren arabera[1]
Abando Ametzola Irala Errekalde Basurto Zorrotza Santa Ageda Kastrexana Irauregi Funikularrak
A aurkera 5' - 5' 15' -
B aurkera 5' - 5' 15' 10'

Batez besteko denborakAldatu

Zehazteke daude.

FlotaAldatu

Zehazteke daude.

TarifakAldatu

Zehazteke daude.

BidaiariakAldatu

Urtean 5 870 000 inguru bidaiariak daude aurreikusita.[1]

EtorkizunaAldatu

Behin linearen lehen fasea (Abando-Zorrotza) eraikita, bigarren fasea (Zorrotza-Irauregi) garatzea pentsatu beharko da.[1]

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Trenbide Sarea. «Bilboko metroaren 4. lineko azterlana» (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  2. (Gaztelaniaz) «Rementeriak metroaren 4. linea Bilboko Feve tartetik eramatea planteatu du» El Correo 2020-11-25 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  3. «Amaitu da Bilboko metroaren 4. linearen azterketa informatiboaren lehen fasea» www.vialibre-ffe.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  4. (Gaztelaniaz) NAIZ. (2021-02-19). «Bilboko metroaren 4. linean parte hartzeko prozesua hasi da» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  5. (Gaztelaniaz) Deia. «Bilboko metroaren 4. linearen barrenak» www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  6. el Correo. «Metroak lau tunel eta Errekaldera iristeko aparkaleku bat zozketatuko ditu» www.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  7. (Gaztelaniaz) Larrea, Unai; Ormazabal, Mikel; Crespo, Txema G.. (2008-10-16). «Krisiak inbertsioak % 15 murriztera behartu du Bilbo» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  8. (Gaztelaniaz) País, El. (2009-04-06). «Azkunak EAJren oposizio "gogorra" aurreikusi du, baina "serioa eta arduratsua"» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  9. (Gaztelaniaz) Uriona, Alberto. (2009-06-13). «Azkunaren ustez, "akats historikoa" da Errekalderako tranbia baztertzea» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  10. (Gaztelaniaz) El Correo. «Metroa tranbiara jaitsi da Errekalden» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  11. (Gaztelaniaz) El Correo. «Jaurlaritza metroa Errekaldetik Abandoibarrara eramatea aztertzen ari da» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  12. el Correo. «Metroaren 4. lineak kotxetegiak jarriko ditu Errekalden eta fosterito berria Moyuan» www.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  13. (Gaztelaniaz) «Metro Bilbaok 3, 4 eta 5 lineak kudeatuko ditu» El Correo 2010-11-29 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  14. (Gaztelaniaz) Vía Libre. «Bilboko metroaren 4. lineak Errekalde eta Matiko auzoak lotuko dituen sei geltoki izango ditu.» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  15. «Matikon ontzi-aldaketa egin beharko da eta 4tik 3ra pasatu, baina geltoki beraren barruan» Twitter (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  16. (Gaztelaniaz) «Eusko Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatu dio eraiki eta finantza dezala metroaren etorrera Errekaldera eta Galdakaora» El Correo 2009-12-17 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  17. (Gaztelaniaz) «Metroaren 4. lineak 370 milioi euroko kostua izango du eta Deustuko campusean eta Euskadi Plazan geldituko da» El Correo 2011-01-26 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  18. Bilboko burdinbide metropolitarraren 4. lineko informazio azterlana
  19. (Gaztelaniaz) El Correo. «Eusko Jaurlaritzak baztertu egin du metroaren 4. eta 5. lineak hiru urte baino lehen bultzatzea» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  20. (Gaztelaniaz) Radio Bilbao Cadena SER. «Metroaren 4. linearen proiektua aurrera doa» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  21. (Gaztelaniaz) Naiz. «Metroaren 4. linea Errekaldetik Matikora orain!» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  22. (Gaztelaniaz) «Diru faltak atzeratu egin du 5. linea Galdakaora iristea» El Correo 2017-02-12 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  23. (Gaztelaniaz) «Hurrengo geltokia, aireportua?» El Correo 2017-04-09 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  24. (Gaztelaniaz) Deia. «Bilboko bizilagunek metroaren 4. linea berehala eraikitzea eskatu dute» (Noiz kontsultatua: 2017-07-18).
  25. (Gaztelaniaz) «Eusko Jaurlaritzak esan du metroaren proiektua "hutsetik" berrikusten ari dela Errekalderako bidean, eta obra egiteko epea ezartzea saihestu du» El Correo 2018-03-02 (Noiz kontsultatua: 2018-03-06).
  26. (Gaztelaniaz) «Eusko Jaurlaritzak urrats bat eman du metroaren 5. linea kendu eta Euskotren hobetu batekin ordezkatzeko» El Correo 2018-11-07 (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  27. (Gaztelaniaz) Deia. «Batzar Nagusiek aho batez erabaki dute Metroko 4. linea bultzatzea» Deia (Noiz kontsultatua: 2018-04-18).
  28. Deia. (2018-11-08). «Bi azterlan berrik zehaztuko dute metroaren 4. eta 5. lineak beharrezkoak diren» web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  29. (Gaztelaniaz) «4 000 lagunek eskatu dute Bilbon metroaren 4. linea eraikitzeko» EITB Radio Televisión Pública Vasca (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  30. Deia. (2019-01-19). «... Eta laster, Errekalderako trenbide-konexioa iritsiko da» web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  31. (Gaztelaniaz) Eusko Jaurlaritza. (2019-01-25). «Bilboko metropoli-trenbidearen 4. linearen eta hegoaldearen informazio-azterlana idazteko zerbitzua» www.contratacion.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  32. (Gaztelaniaz) Etxea, Ecuador. (2019-05-18). «Hauteskunde hauetan, irteten dena ateratzen dela, bozkatu Metro Linea 4, Bilboko hegoaldeko auzoetarako» Ecuador Etxea (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  33. (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2019-05-19). «EAJk izan ezik, alderdi guztiek babestu dute metroaren 4. lineako manifestazioa» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  34. (Gaztelaniaz) Deia. «... Eta laster, Errekalderako trenbide-konexioa iritsiko da» www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  35. (Gaztelaniaz) «Rementeriak metroaren 4. linea Bilboko Feve tartetik eramatea planteatu du» El Correo 2020-11-25 (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  36. «Galdakao eta Errekalde metroarekin lotzeko ikerketa informatiboak prest egongo dira urte amaieran» web.bizkaia.eus (www.bizkaia.eus) (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  37. (Gaztelaniaz) «Rementeriak Metroaren 4. eta 5. lineak Europako funtsetara baldintzatzen ditu» El Correo 2020-10-28 (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  38. Irekia. «Irekia - Euskadik 13.000 m/€erakarri nahi ditu Next Generation EU funtsen bidez» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  39. Euskadi Next 2021-2026
  40. (Gaztelaniaz) «Bizilagunek erabakitzen dute 4. lineari buruz: urtaroak eta fosteritoak edo funikularrak» El Correo 2021-02-19 (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
  41. a b (Gaztelaniaz) Vocento, elcorreo com-. «AHT Bilbo: Abandoko tren geltoki berriko bi solairuak» especial.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  42. a b (Gaztelaniaz) Juan, Diego. (2020-08-12). «Fernando Ramos: "4 urteko epean Zorrotzako bideak lurpean egon daitezke, lehen? Ezinezkoa"» Cadena SER Euskadi (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  43. (Gaztelaniaz) Carames, Jesús. Euskotreni data berriak proposatu dizkiote Metro Bilbaoko 4. linearako. (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu