2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak

Nafarroako Gobernuaren armarria (negatiboa).svg
Nafarroako Parlamenturako 
2015eko hauteskundeak
2015eko maiatzaren 24a
Nafarroako Parlamentuko 50 eserlekuak
Biztanleria 636 402
Hautesleak 501 267
Parte-hartzea
%68,26
342 173
2011 2015 2019
José Javier Esparza 2014 (cropped).jpg
Jose Javier Esparza
Nafar Herriaren Batasuna
Bozak
Eserlekuak
92 705
15
%27,44
Uxue Barkos 2015b (cropped).jpg
Uxue Barkos
Geroa Bai
Bozak
Eserlekuak
53 497
9
%15,83
Adolfo Araiz 2015b (cropped).jpg
Adolfo Araiz
Euskal Herria Bildu
Bozak
Eserlekuak
48 166
8
%14,25
Laura Pérez 2015 (cropped).jpg
Laura Perez Ruano
Ahal Dugu
Bozak
Eserlekuak
46 207
7
%13,67
María Chivite 2013 (cropped).jpg
Maria Chivite
Nafarroako Alderdi Sozialista
Bozak
Eserlekuak
45 164
7
%13,37
Ana Beltrán (cropped).jpg
Ana Beltran
Nafarroako Alderdi Popularra
Bozak
Eserlekuak
13 289
2
%3,93
José Miguel Nuin (cropped).jpg
Jose Miguel Nuin
Izquierda-Ezkerra
Bozak
Eserlekuak
12 482
2
%3,69
Nafarroako Parlamenturako 
hauteskundeak
White dot.svg  1979 (irabazlea: Jaime Ignacio del Burgo)
White dot.svg  1983 (irabazlea: Gabriel Urralburu)
White dot.svg  1987 (irabazlea: Gabriel Urralburu)
White dot.svg  1991 (irabazlea: Juan Cruz Alli)
White dot.svg  1995 (irabazlea: Miguel Sanz)
White dot.svg  1999 (irabazlea: Miguel Sanz)
White dot.svg  2003 (irabazlea: Miguel Sanz)
White dot.svg  2007 (irabazlea: Miguel Sanz)
White dot.svg  2011 (irabazlea: Yolanda Barcina)
White dot.svg  2015 (irabazlea: José Javier Esparza)
White dot.svg  2019 (irabazlea: José Javier Esparza)

2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak, Nafarroako Parlamentuko diputatuak aukeratzeko hamargarren hauteskundeak, hauteskunde horiek aukera ematen dute Nafarroako Gorteak osatzen dituzten 50 parlamentariak zuzenean hautatzeko eta, zeharka, Nafarroako Gobernuko lehendakaria hautatzeko.

Hauteskundeak 2015eko maiatzaren 24an egin ziren, igandean, 2015eko maiatzaren 30ean onartutako eta hurrengo egunean Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratutako hauteskunde-deialdiaren dekretuaren arabera.

Hauteskundeetara 14 hautagai aurkeztu ziren, bakoitza alderdi politiko edo koalizio politiko baten buru, eta horietatik soilik 7k lortu zuten eserleku bat.

Nafarroako Parlamentuko IX. legealdiko 50 diputatuak aukeratu ziren, sistema proportzional baten bidez (D'Hondt metodoa), zerrenda itxiekin eta% 3ko hauteskunde atalasearekin.

Egun berean udal eta foru hauteskundeak egingo dira Hego Euskal Herrian.

Hauteskunde-sistemaAldatu

Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 50 parlamentari aukeratzen dira zenbaketa proportzionalaren bidez, zerrenda itxiekin. Hauteskunde-barrutia bakarra da eta Nafarroa Garaia osoa hartzen du. Hauteskunde-zerrendei eserlekuak D'Hondt metodoaren bidez esleitzen zaizkie. Eserlekuen banaketa egin ahal izateko muga baliozko botoen% 3koa da (hautagaitzako botoak eta boto zuriak batuta). 2007ko erreformaz geroztik, foru hauteskunde guztietan, hautagai-zerrendek gizonen eta emakumeen osaera orekatua duten hauteskunde-zerrendak aurkeztu behar dituzte, sexu bakoitza gutxienez zerrendaren% 40 izan dadin.[1]

Hautagaitzarako baldintzakAldatu

Hauteskunde legeak hautagai-zerrendak aurkezteko baimena ematen die alderdi, federazio, koalizio eta hauteskunde taldeei. Hala ere, aurreko hauteskundeetan Gorteetan ordezkaritzarik lortu ez duten federazioek edo koalizioek barruti bakoitzeko botoen% 0,1 gainditu behar dute zenbaketan sartzea lortzeko. Era berean, hautesle-elkarteek mozketa-ehuneko bat behar dute, nahiz eta barruti bakoitzeko% 1 izan. Ez dago baimenduta hautesleek zerrenda batera baino gehiagotara bozkatzea. Halaber, hauteskundeetan koalizioan parte hartu nahi duten alderdi eta federazioek aldez aurretik eman behar diote horren berri probintziako hauteskunde-batzordeari, hauteskundeak deitu ondorengo hamar egunetan. [2]

Eserlekuen banaketaAldatu

Botoen% 3 gainditu ez duten hautagai-zerrendek ezingo dute ordezkaririk lortu Gorteetan. Banaketa irizpide hauen arabera egiten da:

  • Hautagai-zerrendak zutabe batean ordenatzen dira, boto-kopuru handienetik txikienera
  • Lortutako boto-kopurua zati 1, 2, 3... egiten da, legebiltzarreko eserleku-kopurura iritsi arte
  • Eserlekuak zatidura handienak kontuan hartuta esleitzen dira, handienetik txikienera
  • Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.

Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.[3]

Gorteen disolbatzeaAldatu

Nafarroako Parlamentuaren agintaldia aurreko hautaketaren datatik lau urtera amaitzen da, salbu eta lehenago desegin denean. Nafarroako Gobernuko lehendakaritzak Parlamentuko botereak amaitu baino 25 egun lehenago deitu behar du hauteskundeetara, eta hauteskundeak deialdia egin eta bostehungarren egunean izango dira. Normalean, maiatzeko azken igandea izaten da. Hauteskundeen ostean, gorteak osatzeko saioa hauteskundeak egin eta hilabetera izango da. Hori da arau orokorra, baina lehendakaritzak Gorteak desegin eta hauteskundeak deitu ditzake une oro, baldin eta zentsura-moziorik abian ez badago eta aurreko hauteskundeetatik gutxienez urtebete igaro bada. Halaber, ezingo du hauteskundeetara deitu hurrengo hauteskunde naturaletarako urtebete baino gutxiago falta bada.

Hauteskundeen ondorengo hiru hilabeteetan inbestidura-prozesu bat emankorra ez bada, prozesua automatikoki desegingo da eta bigarren hauteskundeak deituko dira.[4]

HautagaitzakAldatu

Guztira 14 alderdi politiko aurkeztu ziren, bakoitza 50 hautagairekin. Gainera, zenbait alderdik ordezko hautagaiak aurkeztu zituzten, guztien artean 30. Guztira, 580 hautagaitza aurkeztu dira, eta horietatik 50 baino ez dira aukeratuko.[5]

ZerrendaburuakAldatu

Alderdi bakoitzak zerrenda bat aurkezten du ematen zaizkien eserlekuak beteko dituzten hautagaiekin. Zerrenda bakoitzeko lehena Nafarroa Garaiko lehendakaritza da. Hauek izan ziren zerrendaburuak:

Zerrendaburua Historia Eslogana
  Jose Javier Esparza Abaurrea
44 urteNafar Herriaren Batasuna
Agoizeko alkatea (1996-2007)
Nafarroako Gobernuko kontseilaria (2012-2015)
UPNko presidentea (2015-orain)
  Uxue Barkos Berruezo
54 urteGeroa Bai
Iruñeko Udaleko zinegotzia (2007-2015)
Eguesibarreko Udaleko zinegotzia (2011-2013)
Diputatua Nafarroatik (2008-2015)
  Adolfo Araiz Flamarique
53 urteEuskal Herria Bildu
Tafallako Udaleko zinegotzia (1987-1991)
Nafarroako Parlamentuko diputatua (1991-1997)
  Laura Lucia Perez Ruano
34 urteAhal Dugu
  Maria Chivite Navascues
36 urteNafarroako Alderdi Sozialista
Zentronikoko Udaleko zinegotzia (2003-2007)
Nafarroako Parlamentuko diputatua (2007-2011)
Eguesibarreko Udaleko zinegotzia (2011-2013)
Senataria Nafarroatik (2011-2015)
PSNko presidentea (2014-orain)
  Ana Maria Beltran Villalba
49 urteNafarroako Alderdi Popularra
Nafarroako Parlamentuko diputatua (2011-orain)
  Jose Miguel Nuin Moreno
46 urteIzquierda-Ezkerra
Nafarroako Parlamentuko diputatua (1995-2007)
Diego Paños
Herritarrak - Herritarron Alderdia
María Yazmina Larunbe
Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia
David Marzo Perez
Equo-Europako Alderdi Berdea
Ramón Morcillo
Nafarroako Ordezkaritza Kannabikoa
Miguel Zarranz
Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia
Mikel Iriarte
Libertate Nafarra
Luis Miguel Latasa
Solidaritate eta Autogestio Internazionalista

Hauteskunde-kanpainaAldatu

AurrekariakAldatu

InkestakAldatu

Hona hemen 2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetarako hainbat komunikabidek eta inkesta-enpresek aurreratutako inkesten laburpena:

Egilea Data UPN PSN Geroa Bai EH Bildu PPN I-E Ahal Dugu Besteak
La Razón[6] 2015ko maiatzaren 17 %22,3 — 12-13 %11,9 — 6-7 %11,0 — 6 %15,2 — 8-9 %8,3 — 4-5 %5,2 — 2-3 %10,8 — 6 %15,3 — 4-5
Diario de Noticias[7] 2015ko maiatzaren 13 %24,3 — 13 %11,5 — 6 %17,9 — 10 %16,1 — 8 %4,4 — 2 %3,1 — 1 %14,3 — 8 %8,2 — 2
Diario de Navarra[8] 2015ko maiatzaren 7 %28,5 — 15-16 %9,6 — 5 %15,1 — 8 %13,1 — 6-7 %5,6 — 2-3 %3,6 — 1-2 %13,8 — 7-8 %8,2 — 4
SER[9] 2015ko apirilaren 28 14 6 8 6 2 3 7 2
Electograph[10] 2015ko apirilaren 20 13-15 7-9 5-7 8-10 1-3 2-4 3-5 1-3
CIS[11] 2015ko apirilaren 19 %20,8 — 11-12 %11,2 — 6 %10,0 — 5 %12,5 — 7 %6,7 — 3 %5,1 — 2 %19,9 — 11 %10,2 — 4-5
Diario de Navarra[12] 2015ko apirilaren 17 %26,1 — 15 %10,2 — 5 %17,1 — 9 %13,7 — 7 %6,4 — 3 %3,2 — 0 %14,7 — 8 %5,9 — 3
Onda Cero[13] 2015ko martxoaren 23 %22,5 — 13 %10,4 — 5 %7,8 — 4 %17,3 — 9 %9,5 — 5 %6,4 — 3 %13,9 — 7 %12 — 4
Noticias de Navarra[14] 2015ko martxoaren 22 %24,2 — 13 %13,9 — 7 %15,8 — 9 %14,4 — 8 %5,2 — 2 %3,3 — 1 %16,4 — 9 %6,35 — 1
La Razón[15] 2015ko martxoaren 11 %22,3 — 12-13 %11,2 — 6-7 %9,4 — 5-6 %16,5 — 8-9 %10,2 — 5-6 %5,2 — 2-3 %8,6 — 4-5 %16,6 — 5-6
eldiario.es[16] 2014ko abenduaren 7 %9,9 — 8 %6,3 — 5 %5,5 — 4 %13,4 — 11 %2,0 — 1 %2,7 — 2 %22,9 — 18 %6,5 — 1
Gara[17] 2014ko urriaren 31 %23,1 — 13 %12,1 — 7 %11,3 — 6 %6,4 — 9 %8,5 — 4 %4,5 — 2 %15,6 — 9 %18,5 — 0
Electograph[10] 2014ko urriaren 16 14-16 5-7 6-8 9-11 0-2 1 8-10 0-1
ahotsa.info[18] 2014ko otsailaren 26 %23,5 — 13 %21,0 — 11 %16,5 — 9 %17,5 — 9 %5,0 — 2 %12,0 — 6 [oh 1] %4,5 — 0
La Razón[19] 2013ko azaroaren 18 16-17 9 10-11 10 3 3-4 [oh 1] 0
Noticias de Navarra[20] 2013ko ekainaren 8 15 8 10 11 2 4 [oh 1] 0
La Razón[21] 2013ko maiatzaren 10 18 %15,8 — 9 8 8 %8,1 — 4 3 [oh 1] 0
elmundoencifras.com[22] 2013ko maiatzaren 9 %27,3 — 13-15 %10,7 — 5-6 %21,3 — 10-12 %19,0 — 10-12 %5,5 — 2-3 %9,5 — 4-6 [oh 1] %6,7 — 1
Gara[17] 2012ko apirilaren 23 %35,0 — 19 %13,0 — 7 %16,9 — 9 %18,7 — 10 %4,8 — 2 %6,8 — 3 [oh 1] %4,8 — 0

Emaitza orokorrakAldatu

Parte-hartzeaAldatu

2015eko maiatzaren 24an, guztira 966 mahai ireki ziren, aurreikusitako% 100, eta Nafarroako hautesle-erroldaren% 70ek baino gehiagok parte hartu zuen.[23]

Merindade 2015 2011 Bilakaera
14h 18h 14h 18h 14h 18h
Lizarrako Merindadea %39,22 %55,73 %40,13 %55,50 %4,87 %0,41
Erriberriko Merindadea %44,54 %60,71 %44,07 %59,97 %1,06 %1,22
Iruñeko Merindadea %40,02 %54,81 %36,82 %50,26 %7,99 %8,30
Zangozako Merindadea %39,65 %54,99 %36,93 %51,11 %6,86 %7,06
Tuterako Merindadea %41,99 %57,64 %43,10 %58,39 %2,64 %1,30
Guztira %40,51 %55,76 %39,04 %53,39 %0,12 %0,61

Behin-betiko emaitzakAldatu

 
Alderdia Zerrendaburua Bozak[24] Eserlekuak
Guztira % +/- Guztira +/-
 Nafar Herriaren Batasuna Jose Javier Esparza 92 705 27,44 7,04 15 4
 Geroa Bai Uxue Barkos 53 497 15,83 0,42 9 1
 Euskal Herria Bildu Adolfo Araiz 48 166 14,25 0,97 8 1
 Ahal Dugu Laura Perez Ruano 46 207 13,67 berria 7 7
 Nafarroako Alderdi Sozialista María Chivite 45 164 13,37 2,48 7 2
 Nafarroako Alderdi Popularra Ana Beltran Villalba 13 289 3,93 3,36 2 2
 Izquierda-Ezkerra Jose Miguel Nuin 12 482 3,69 2,02 2 1
 Hiritarrak - Hiritargoaren Alderdia Diego Paños 9 993 2,96 berria - -
 Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia  María Yazmina Larunbe 2 304 0,68 berria - -
 Equo-Europako Alderdi Berdea David Marzo 2 170 0,64 berria - -
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia Miguel Zarranz 1 740 0,51 0,17 - -
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa Ramón Morcillo 1 733 0,51 0,47 - -
 Libertate Nafarra Mikel Iriarte 955 0,28 berria - -
 Solidaridad y Autogestión Internacionalista Luis Miguel Latasa 880 0,26 0,07 - -
Boz zuriak  6 610 1,96 0,56 - -
Baliozko bozak  337 893 %100 50
Boz baliogabeak  4 280 %1,25
Bozak guztira  342 173
Errolda  501 267

Inbestidura saioaAldatu

Artikulu nagusia: «Barkos gobernua»

Botoen zenbaketaren ostean, Geroa Bai bigarren postuan kokatu da, bototik% 15kin eta 9 eserleku lortuta. Navarra Sumako zerrendaren atzean kokatu arren, 6 eserleku gutxiagorekin, Nafarroako Foru Erkidegoko lehendakari izateko aukera du, beste alderdi batzuen babesa lortzen badu.

Nafar Herriaren Batasunak hauteskundeen ostean iragarri zuen ez zuela ezkerreko gobernu bat babestuko, Nafarroako Alderdi Popularrak bezala. Hala ere, "Laukoa" bezala ezagutzen denak (Geroa Bai, Euskal Herria Bildu, Ahal Dugu eta Izquierda-Ezkerra) gehiengo absolutua lortu zuen (50etik 26, minimo absolutua) eta, beraz, negoziatzen hasi ziren. Nafarroako Alderdi Sozialistaren aurrean ere ireki ziren, baina honek Euskal Herria Bilduren presentziari betoa jarri zion eta akordiotik kanpo geratu zen.[25]

Azkenean, lau bazkideak akordio batera iritsi ziren, eta Uxue Barkos Geroa Baiko burua izendatu zuten Nafarroako lehendakari 2015eko uztailaren 20an, lehen itzulian.[26]

Hautagaia Data Boza               Guztira
 
Uxue Barkos
 
2015eko
uztailaren 20a

Beharrezko
gehiengoa:
absolutua[oh 2]
Bai 9 8 7 2
26/50
Ez 15 2
17/50
Abst. 7
14/50


OharrakAldatu

  1. a b c d e f Ahal Dugu alderdia oraindik ez da sortu inkesta honen egunean
  2. 50 boto posibleen aldeko 26 boto baino gehiago behar dira, abstentzioak aurkako boto gisa zenbatuta

ErreferentziakAldatu

  1. «Parlamenturako hauteskundeak - navarra.es» www.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-05.
  2. «Hautagai-zerrendak - navarra.es» www.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-05.
  3. «Hauteskundeetarako araudia - navarra.es» www.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-05.
  4. «Antolaketa eta funtzionamendua - navarra.es» www.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-05.
  5. 83. ALDIZKARIA - 2019ko apirilaren 30a - BEREZIA - Nafarroako Aldizkari Ofiziala
  6. (Gaztelaniaz) H/Creada:16-05-2015, La RazónÚltima actualización:16-05-2015 | 01:43. (). «Nafarroako Foru Erkidegoa: Maria Chiviteren PSOEk bakarrik gelditu ahal izango du mehatxu abertzalea» La Razón . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  7. «UPN gelditu egin da eta aldaketa aurrera doa parte-hartze historikoarekin» web.archive.org 2015-05-18 . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  8. (Gaztelaniaz) PAMPLONA, DN. (). «Nafarroako hauteskundeak 2015 - UPNren susperraldi arina (15-16) eta Geroa Bairen (8) eta Podemosen (7-8) beherakada arina» diariodenavarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  9. Inpactos
  10. a b Juan Jose Dominguez
  11. CIS Nafarroa
  12. (Gaztelaniaz) Pamplona, DN. (). «UPNk (14-15) behera egin du, baina lehen postuan jarraitzen du eta Geroa Baik (9) eta Podemosek (8) jarraitzen dute.» diariodenavarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  13. Herkap
  14. «UPNren amiltzeak aldaketari atea ireki dio» web.archive.org 2015-03-24 . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  15. «Hauteskunde autonomikoak 24M, 2015eko apirila. NC Report zundaketa» Electograph | Donde viven las encuestas | Where polls live . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  16. (Gaztelaniaz) navarra.eldiarionorte. «Ahal Dugu lehen indar gisa sartu da Nafarroan, UPNren eta PSNren beherakadaren aurrean» eldiario.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  17. a b naiz.eus
  18. Inpactos
  19. www.larazon.es
  20. Gizaker
  21. www.larazon.es
  22. elmundoencifras.com
  23. «Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak, 2015 - Parte-hartzeari buruzko berri-aurrerapenak - Nafarroako Foru Komunitatea» www.elecciones2015.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  24. «Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak, 2015 - Behin betiko emaitzak - Nafarroako Foru Komunitatea» www.elecciones2015.navarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  25. «Uxue Barkos izango da Nafarroako presidente berria uztailaren 20tik aurrera. Diario de Noticias de Navarra» web.archive.org 2015-07-07 . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.
  26. (Gaztelaniaz) PAMPLONA, DN ES /AGENCIAS. (). «Uxue Barkoseko inbestidura - Barkos, EH Bilduren, Podemosen eta I-Eren botoekin» diariodenavarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-06-30.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu